غزل ۳۶۸: خیز تا از در میخانه گشادی طلبیم
خیز تا از در میخانه گشادی طلبیم
به ره دوست نشینیم و مرادی طلبیم
زاد راه حرم وصل نداریم مگر
به گدایی ز در میکده زادی طلبیم
اشک آلودهٔ ما گرچه روان است ولی
به رسالت سوی او پاکنهادی طلبیم
لذت داغ غمت بر دل ما باد حرام
اگر از جور غم عشق تو دادی طلبیم
نقطهٔ خال تو بر لوح بصر نتوان زد
مگر از مردمک دیده مدادی طلبیم
عشوهای از لب شیرین تو دل خواست به جان
به شکرخنده لبت گفت مزادی طلبیم
تا بود نسخهٔ عطری دل سودازده را
از خط غالیهسای تو سوادی طلبیم
چون غمت را نتوان یافت مگر در دل شاد
ما به امید غمت خاطر شادی طلبیم
بر در مدرسه تا چند نشینی حافظ؟
خیز تا از در میخانه گشادی طلبیم
معنی ابیات
خیز تا از در میخانه گشادی طلبیم / به ره دوست نشینیم و مرادی طلبیم
برخیز تا از درِ میخانه گشایشی بخواهیم؛ در راهِ دوست بنشینیم و مرادی بخواهیم.
زاد راه حرم وصل نداریم مگر / به گدایی ز در میکده زادی طلبیم
توشهٔ راهِ حرمِ وصل را نداریم، مگر با گدایی از درِ میکده توشهای بخواهیم.
اشک آلودهٔ ما گرچه روان است ولی / به رسالت سوی او پاکنهادی طلبیم
هرچند اشکِ آلودهٔ ما روان است، برای پیامرسانی به سوی او کسی پاکنهاد بخواهیم.
لذت داغ غمت بر دل ما باد حرام / اگر از جور غم عشق تو دادی طلبیم
لذتِ داغِ غمت بر دلِ ما حرام باد، اگر از ستمِ غمِ عشقت دادخواهی کنیم.
نقطهٔ خال تو بر لوح بصر نتوان زد / مگر از مردمک دیده مدادی طلبیم
نقطهٔ خالِ تو را نمیتوان بر لوحِ دیده نوشت، مگر از مردمکِ چشم مرکبی بخواهیم.
عشوهای از لب شیرین تو دل خواست به جان / به شکرخنده لبت گفت مزادی طلبیم
دل با جان عشوهای از لبِ شیرینت خواست؛ لبت با شکرخنده گفت: بهای بیشتری میخواهیم.
تا بود نسخهٔ عطری دل سودازده را / از خط غالیهسای تو سوادی طلبیم
تا دلِ سوداززده نسخهای از عطر داشته باشد، از خطِ غالیهسای تو سیاههای بخواهیم.
چون غمت را نتوان یافت مگر در دل شاد / ما به امید غمت خاطر شادی طلبیم
چون غمِ تو را جز در دلِ شاد نمیتوان یافت، به امیدِ غمت خاطری شاد بخواهیم.
بر در مدرسه تا چند نشینی حافظ؟ / خیز تا از در میخانه گشادی طلبیم
حافظ، تا کی بر درِ مدرسه مینشینی؟ برخیز تا از درِ میخانه گشایشی بخواهیم.
تعبیر فال
هنگام آن است که از جای همیشگی برخیزید و گشایش را در جایی دیگر بجویید، در جایی که دل در کار است نه بحث و درس. برای این راه توشهای ندارید و باید آن را فروتنانه بخواهید. از رنج این مهر گله نکنید. آنچه میخواهید بهایی بیش از آنچه پیشنهاد کردهاید دارد. دل خود را شاد نگه دارید.
- نیت کلی: هنگامِ آن است که از جای همیشگی برخیزید و گشایش را در جایی دیگر بجویید.
- عشق: از رنجِ این مهر گله نکنید؛ پیامتان را با واسطهای پاکدل بفرستید، و بدانید آنچه میخواهید بهایی بیش از پیشنهادتان دارد.
- کار: برای این راه توشهای ندارید و باید فروتنانه آن را بخواهید؛ جایی بروید که دل در کار است، نه تنها بحث و درس.
- سفر: برخیزید و راه بیفتید؛ گشایش در جایی تازه است.
درباره این غزل
غزلی که با دعوتی پرشور آغاز و پایان مییابد: «خیز تا از درِ میخانه گشادی طلبیم». بیتِ هشتم ناسازنمایی ژرف دارد: غمِ عشق را تنها در دلِ شاد میتوان یافت، و بیتِ ششم گفتوگویی شیرین است که در آن لبِ یار بهای بیشتری میطلبد.
موضوعها: عشق · شادی و غنیمت دم · کامیابی و کار · دلشکستگی · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز