غزل ۳۰۹: عشقبازی و جوانی و شراب لعل‌فام

عشقبازی و جوانی و شراب لعل‌فام
مجلس انس و حریف همدم و شرب مدام

ساقی شکردهان و مطرب شیرین‌سخن
همنشینی نیک‌کردار و ندیمی نیک‌نام

شاهدی از لطف و پاکی رشک آب زندگی
دلبری در حسن و خوبی غیرت ماه تمام

بزم‌گاهی دل‌نشان، چون قصر فردوس برین
گلشنی پیرامنش چون روضهٔ دارالسلام

صف‌نشینان نیک‌خواه و پیشکاران باادب
دوست‌داران صاحب‌اسرار و حریفان دوست‌کام

بادهٔ گلرنگ تلخ تیز خوش‌خوار سبک
نقلش از لعل نگار و نقلش از یاقوت خام

غمزهٔ ساقی به یغمای خرد آهخته تیغ
زلف جانان از برای صید دل گسترده‌دام

نکته‌دانی بذله‌گو چون حافظ شیرین‌‌سخن
بخشش‌آموزی جهان‌افروز چون حاجی قوام

هر که این عشرت نخواهد خوش‌دلی بر وی تباه
وان که این مجلس نجوید زندگی بر وی حرام

معنی ابیات

  1. عشقبازی و جوانی و شراب لعل‌فام / مجلس انس و حریف همدم و شرب مدام

    عشق‌ورزی و جوانی و بادهٔ لعل‌رنگ، مجلسِ انس و همدمِ همراه و باده‌نوشیِ پیوسته؛

  2. ساقی شکردهان و مطرب شیرین‌سخن / همنشینی نیک‌کردار و ندیمی نیک‌نام

    ساقیِ شیرین‌دهان و نوازندهٔ شیرین‌سخن، همنشینی نیک‌کردار و ندیمی نیک‌نام؛

  3. شاهدی از لطف و پاکی رشک آب زندگی / دلبری در حسن و خوبی غیرت ماه تمام

    زیبارویی که در لطف و پاکی آبِ زندگی بر او رشک می‌برد، و دلبری که در زیبایی ماهِ تمام بر او غیرت می‌ورزد؛

  4. بزم‌گاهی دل‌نشان، چون قصر فردوس برین / گلشنی پیرامنش چون روضهٔ دارالسلام

    بزمگاهی دلنشین چون کاخِ بهشتِ برین، با گلشنی گرداگردش چون باغِ بهشت؛

  5. صف‌نشینان نیک‌خواه و پیشکاران باادب / دوست‌داران صاحب‌اسرار و حریفان دوست‌کام

    همنشینانِ نیک‌خواه و خدمتکارانِ باادب، دوستدارانِ رازدار و همدمانی که کامِ دوست را می‌خواهند؛

  6. بادهٔ گلرنگ تلخ تیز خوش‌خوار سبک / نقلش از لعل نگار و نقلش از یاقوت خام

    بادهٔ گلرنگِ تلخ و تند و خوش‌گوار و سبک، که مزه‌اش از لبِ لعلِ یار است و حکایتش از یاقوتِ ناب؛

  7. غمزهٔ ساقی به یغمای خرد آهخته تیغ / زلف جانان از برای صید دل گسترده‌دام

    غمزهٔ ساقی برای تاراجِ خرد شمشیر کشیده، و زلفِ جانان برای شکارِ دل دام گسترده؛

  8. نکته‌دانی بذله‌گو چون حافظ شیرین‌‌سخن / بخشش‌آموزی جهان‌افروز چون حاجی قوام

    نکته‌دانی بذله‌گو چون حافظِ شیرین‌سخن، و بخشنده‌ای جهان‌افروز چون حاجی قوام؛

  9. هر که این عشرت نخواهد خوش‌دلی بر وی تباه / وان که این مجلس نجوید زندگی بر وی حرام

    هر کس این شادی را نخواهد، خوش‌دلی بر او تباه باد؛ و هر کس این مجلس را نجوید، زندگی بر او حرام باد.

تعبیر فال

فالی سراسر شادی و کامرانی است: جوانی، دوستان یکدل، همنشینان نیک‌نام و همه چیز برای خوشی فراهم است. قدر این روزگار و این جمع را بدانید و از آن روی نگردانید. از همراهی انسان‌های بخشنده و خوش‌سخن بهره بگیرید. هر که چنین نعمتی را نخواهد، خود را از زندگی بی‌بهره کرده است.

درباره این غزل

غزلی که سراسر یک فهرست است: هشت بیت اجزای یک بزمِ آرمانی را یکی‌یکی برمی‌شمارد و بیتِ نهم داوری می‌کند. در بیتِ هشتم حافظ از خود و حاجی قوام‌الدین حسن، وزیرِ شیراز و حامیِ خود، در کنارِ هم نام می‌برد.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · دوستی و وفا · زیبایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا