غزل ۳۹۵: گلبرگ را ز سنبل مشکین، نقاب کن

گلبرگ را ز سنبل مشکین، نقاب کن
یعنی که رخ بپوش و جهانی، خراب کن

بفشان عرق ز چهره و اطراف باغ را
چون شیشه‌های دیدهٔ ما پرگلاب کن

ایام گل، چو عمر به رفتن شتاب کرد
ساقی به دور بادهٔ گلگون، شتاب کن

بگشا به شیوه، نرگس پرخواب مست را
وز رشک، چشم نرگس رعنا به خواب کن

بوی بنفشه بشنو و زلف نگار گیر
بنگر به رنگ لاله و عزم شراب کن

زآن جا که رسم و عادت عاشق‌کشی توست
با دشمنان، قدح کش و با ما عتاب کن

همچون حباب، دیده به روی قدح گشای
وین خانه را قیاس اساس از حباب کن

حافظ وصال می‌طلبد از ره دعا
یا رب! دعای خسته‌دلان، مستجاب کن

معنی ابیات

  1. گلبرگ را ز سنبل مشکین، نقاب کن / یعنی که رخ بپوش و جهانی، خراب کن

    گلبرگِ چهره را با سنبلِ مشکینِ زلف بپوشان؛ یعنی رخ بپوشان و جهانی را ویران کن.

  2. بفشان عرق ز چهره و اطراف باغ را / چون شیشه‌های دیدهٔ ما پرگلاب کن

    عرق از چهره بیفشان و اطرافِ باغ را مانندِ شیشه‌های دیدهٔ ما پر از گلاب کن.

  3. ایام گل، چو عمر به رفتن شتاب کرد / ساقی به دور بادهٔ گلگون، شتاب کن

    روزگارِ گل مانندِ عمر به رفتن شتاب کرد؛ ساقی، در گرداندنِ بادهٔ گلگون شتاب کن.

  4. بگشا به شیوه، نرگس پرخواب مست را / وز رشک، چشم نرگس رعنا به خواب کن

    چشمِ نرگسِ پرخوابِ مست را با ناز بگشا و از رشک، چشمِ نرگسِ رعنا را به خواب بفرست.

  5. بوی بنفشه بشنو و زلف نگار گیر / بنگر به رنگ لاله و عزم شراب کن

    بوی بنفشه را بشنو و زلفِ نگار را بگیر؛ به رنگِ لاله بنگر و آهنگِ شراب کن.

  6. زآن جا که رسم و عادت عاشق‌کشی توست / با دشمنان، قدح کش و با ما عتاب کن

    از آنجا که رسم و عادتِ تو عاشق‌کشی است، با دشمنان جام بنوش و با ما عتاب کن.

  7. همچون حباب، دیده به روی قدح گشای / وین خانه را قیاس اساس از حباب کن

    مانندِ حباب، دیده را بر روی جام بگشا و اساسِ این خانه (جهان) را با حباب بسنج.

  8. حافظ وصال می‌طلبد از ره دعا / یا رب! دعای خسته‌دلان، مستجاب کن

    حافظ از راهِ دعا وصال می‌خواهد؛ خدایا، دعای دل‌خستگان را مستجاب کن.

تعبیر فال

روزهای خوش مانند عمر شتابان می‌گذرد؛ درنگ نکنید و از آن بهره بگیرید. بنیاد این جهان به سستی حباب است، پس به آن دل نبندید. کسی که دوستش دارید با دیگران مهربان‌تر است تا با شما؛ این را به دل نگیرید. از راه دعا آنچه را می‌خواهید بجویید؛ دعای دل‌شکستگان پذیرفته می‌شود.

درباره این غزل

غزلی بهاری با فعل‌های امری و ردیفِ «کن»، که بیتِ سومش شتابِ بهار و عمر را کنارِ هم می‌نهد. بیتِ هفتم تمثیلِ حباب را دارد که بنیادِ جهان را می‌نمایاند، و بیتِ پایانی دعایی است که بسیاری آن را زمزمه می‌کنند: «یا رب دعای خسته‌دلان مستجاب کن».

موضوع‌ها: دعا و توکل · زیبایی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا