غزل ۴۶۳: سلام الله ما کر اللیالي

سلام الله ما کر اللیالي
و جاوبت المثاني و المثالي

علی وادي الأراک و من علیها
و دار باللوی فوق الرمال

دعاگوی غریبان جهانم
و أدعو بالتواتر و التوالي

به هر منزل که رو آرد خدا را
نگه دارش به لطف لایزالی

منال ای دل که در زنجیر زلفش
همه جمعیت است آشفته حالی

ز خطت صد جمال دیگر افزود
که عمرت باد صد سال جلالی

تو می‌باید که باشی ور نه سهل است
زیان مایهٔ جاهی و مالی

بر آن نقاش قدرت آفرین باد
که گرد مه کشد خط هلالی

فحبک راحتي في کل حین
و ذکرک مونسي في کل حال

سویدای دل من تا قیامت
مباد از شوق و سودای تو خالی

کجا یابم وصال چون تو شاهی
من بدنام رند لاابالی

خدا داند که حافظ را غرض چیست
و علم الله حسبي من سؤالي

معنی ابیات

  1. سلام الله ما کر اللیالي / و جاوبت المثاني و المثالي

    (به عربی:) سلامِ خدا تا شب‌ها بازمی‌گردند و تا تارهای ساز به هم پاسخ می‌دهند،

  2. علی وادي الأراک و من علیها / و دار باللوی فوق الرمال

    (به عربی:) بر وادیِ اراک و کسانی که در آن‌اند، و بر خانه‌ای در لِوی بر فرازِ ریگزارها.

  3. دعاگوی غریبان جهانم / و أدعو بالتواتر و التوالي

    دعاگوی غریبانِ جهانم، (به عربی:) و پیوسته و پی‌درپی دعا می‌کنم.

  4. به هر منزل که رو آرد خدا را / نگه دارش به لطف لایزالی

    خدایا، به هر منزل که رو بیاورد، با لطفِ بی‌زوالت نگهش دار.

  5. منال ای دل که در زنجیر زلفش / همه جمعیت است آشفته حالی

    ای دل، منال، که در زنجیرِ زلفش آشفته‌حالی همه آرامش و جمعیت است.

  6. ز خطت صد جمال دیگر افزود / که عمرت باد صد سال جلالی

    خطِ (موی تازه‌رسته‌ات) صد زیباییِ دیگر افزود؛ عمرت صد سالِ جلالی باد.

  7. تو می‌باید که باشی ور نه سهل است / زیان مایهٔ جاهی و مالی

    تو باید باشی، وگرنه زیانِ سرمایهٔ جاه و مال آسان است.

  8. بر آن نقاش قدرت آفرین باد / که گرد مه کشد خط هلالی

    آفرین بر آن نقاشِ قدرت که گردِ ماه خطِ هلالی می‌کشد.

  9. فحبک راحتي في کل حین / و ذکرک مونسي في کل حال

    (به عربی:) مهرِ تو در هر لحظه آسایشِ من است و یادِ تو در هر حال همدمِ من.

  10. سویدای دل من تا قیامت / مباد از شوق و سودای تو خالی

    تا قیامت، سویدای دلِ من از شوق و سودای تو خالی مباد.

  11. کجا یابم وصال چون تو شاهی / من بدنام رند لاابالی

    منِ بدنامِ رندِ بی‌پروا، وصالِ شاهی مانندِ تو را کجا می‌یابم؟

  12. خدا داند که حافظ را غرض چیست / و علم الله حسبي من سؤالي

    خدا می‌داند که خواستِ حافظ چیست؛ (به عربی:) و دانشِ خدا مرا از پرسیدن بی‌نیاز می‌کند.

تعبیر فال

برای کسی که دور است دعا می‌کنید و سلامت او را از خدا می‌خواهید؛ دعای شما همراه اوست. از پریشانی دل گله نکنید؛ در همین پریشانی آرامشی هست. بودن او برایتان از هر مقام و مالی مهم‌تر است. خود را شایستهٔ او نمی‌دانید، اما خدا از دل شما آگاه است و نیازی به گفتن بسیار نیست.

درباره این غزل

غزلی ملمّع که با سلامی عربی به سرزمین‌های یار آغاز می‌شود و بیتِ چهارمش از پرنقل‌ترین دعاهای سفر است: «به هر منزل که رو آرد خدا را / نگه دارش به لطفِ لایزالی». بیتِ پایانی تسلیمی آرام دارد: خدا می‌داند خواستِ حافظ چیست.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · دعا و توکل · سفر و غربت · پول و دارایی · زیبایی · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای محمدرضا مومن نژاد

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا