غزل ۴۶۳: سلام الله ما کر اللیالي
سلام الله ما کر اللیالي
و جاوبت المثاني و المثالي
علی وادي الأراک و من علیها
و دار باللوی فوق الرمال
دعاگوی غریبان جهانم
و أدعو بالتواتر و التوالي
به هر منزل که رو آرد خدا را
نگه دارش به لطف لایزالی
منال ای دل که در زنجیر زلفش
همه جمعیت است آشفته حالی
ز خطت صد جمال دیگر افزود
که عمرت باد صد سال جلالی
تو میباید که باشی ور نه سهل است
زیان مایهٔ جاهی و مالی
بر آن نقاش قدرت آفرین باد
که گرد مه کشد خط هلالی
فحبک راحتي في کل حین
و ذکرک مونسي في کل حال
سویدای دل من تا قیامت
مباد از شوق و سودای تو خالی
کجا یابم وصال چون تو شاهی
من بدنام رند لاابالی
خدا داند که حافظ را غرض چیست
و علم الله حسبي من سؤالي
معنی ابیات
سلام الله ما کر اللیالي / و جاوبت المثاني و المثالي
(به عربی:) سلامِ خدا تا شبها بازمیگردند و تا تارهای ساز به هم پاسخ میدهند،
علی وادي الأراک و من علیها / و دار باللوی فوق الرمال
(به عربی:) بر وادیِ اراک و کسانی که در آناند، و بر خانهای در لِوی بر فرازِ ریگزارها.
دعاگوی غریبان جهانم / و أدعو بالتواتر و التوالي
دعاگوی غریبانِ جهانم، (به عربی:) و پیوسته و پیدرپی دعا میکنم.
به هر منزل که رو آرد خدا را / نگه دارش به لطف لایزالی
خدایا، به هر منزل که رو بیاورد، با لطفِ بیزوالت نگهش دار.
منال ای دل که در زنجیر زلفش / همه جمعیت است آشفته حالی
ای دل، منال، که در زنجیرِ زلفش آشفتهحالی همه آرامش و جمعیت است.
ز خطت صد جمال دیگر افزود / که عمرت باد صد سال جلالی
خطِ (موی تازهرستهات) صد زیباییِ دیگر افزود؛ عمرت صد سالِ جلالی باد.
تو میباید که باشی ور نه سهل است / زیان مایهٔ جاهی و مالی
تو باید باشی، وگرنه زیانِ سرمایهٔ جاه و مال آسان است.
بر آن نقاش قدرت آفرین باد / که گرد مه کشد خط هلالی
آفرین بر آن نقاشِ قدرت که گردِ ماه خطِ هلالی میکشد.
فحبک راحتي في کل حین / و ذکرک مونسي في کل حال
(به عربی:) مهرِ تو در هر لحظه آسایشِ من است و یادِ تو در هر حال همدمِ من.
سویدای دل من تا قیامت / مباد از شوق و سودای تو خالی
تا قیامت، سویدای دلِ من از شوق و سودای تو خالی مباد.
کجا یابم وصال چون تو شاهی / من بدنام رند لاابالی
منِ بدنامِ رندِ بیپروا، وصالِ شاهی مانندِ تو را کجا مییابم؟
خدا داند که حافظ را غرض چیست / و علم الله حسبي من سؤالي
خدا میداند که خواستِ حافظ چیست؛ (به عربی:) و دانشِ خدا مرا از پرسیدن بینیاز میکند.
تعبیر فال
برای کسی که دور است دعا میکنید و سلامت او را از خدا میخواهید؛ دعای شما همراه اوست. از پریشانی دل گله نکنید؛ در همین پریشانی آرامشی هست. بودن او برایتان از هر مقام و مالی مهمتر است. خود را شایستهٔ او نمیدانید، اما خدا از دل شما آگاه است و نیازی به گفتن بسیار نیست.
- نیت کلی: خدا از دلِ شما آگاه است و نیازی به گفتنِ بسیار نیست.
- عشق: بودنِ او برایتان از هر مقام و مالی مهمتر است؛ از پریشانیِ دل گله نکنید، در همین پریشانی آرامشی هست.
- کار: زیانِ مال و جاه جبرانپذیر است؛ آنچه مهم است، سلامتِ عزیزان است.
- سفر: برای مسافری دور دعا میکنید و دعای شما همراهِ اوست: «به هر منزل که رو آرد خدا را / نگه دارش».
درباره این غزل
غزلی ملمّع که با سلامی عربی به سرزمینهای یار آغاز میشود و بیتِ چهارمش از پرنقلترین دعاهای سفر است: «به هر منزل که رو آرد خدا را / نگه دارش به لطفِ لایزالی». بیتِ پایانی تسلیمی آرام دارد: خدا میداند خواستِ حافظ چیست.
موضوعها: بخت و دگرگونی روزگار · دعا و توکل · سفر و غربت · پول و دارایی · زیبایی · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای محمدرضا مومن نژاد