غزل ۲۴: مطلب طاعت و پیمان و صلاح از من مست

مطلب طاعت و پیمان و صلاح از من مست
که به پیمانه‌کشی شهره شدم روز الست

من همان دم که وضو ساختم از چشمهٔ عشق
چار تکبیر زدم یکسره بر هرچه که هست

می بده تا دهمت آگهی از سر قضا
که به روی که شدم عاشق و از بوی که مست

کمر کوه کم است از کمر مور اینجا
ناامید از در رحمت مشو ای باده‌پرست

بجز آن نرگس مستانه که چشمش مرساد
زیر این طارم فیروزه کسی خوش ننشست

جان فدای دهنش باد که در باغ نظر
چمن آرای جهان، خوشتر از این غنچه نبست

حافظ از دولت عشق تو سلیمانی شد
یعنی از وصل تواش نیست بجز باد به دست

معنی ابیات

  1. مطلب طاعت و پیمان و صلاح از من مست / که به پیمانه‌کشی شهره شدم روز الست

    از منِ مست طاعت و پیمان و پارسایی مخواه، که در روزِ الست (روزِ ازل) به پیمانه‌نوشی نامدار شدم.

  2. من همان دم که وضو ساختم از چشمهٔ عشق / چار تکبیر زدم یکسره بر هرچه که هست

    من همان دم که از چشمهٔ عشق وضو گرفتم، بر هرچه هست یکسره چهار تکبیر زدم (آن را رها کردم).

  3. می بده تا دهمت آگهی از سر قضا / که به روی که شدم عاشق و از بوی که مست

    باده بده تا از رازِ قضا آگاهت کنم، که به روی چه کسی عاشق شدم و از بوی چه کسی مست.

  4. کمر کوه کم است از کمر مور اینجا / ناامید از در رحمت مشو ای باده‌پرست

    اینجا کمرِ کوه از کمرِ مور کمتر است؛ ای باده‌پرست، از درِ رحمت ناامید مشو.

  5. بجز آن نرگس مستانه که چشمش مرساد / زیر این طارم فیروزه کسی خوش ننشست

    جز آن چشمِ نرگسِ مستانه، که چشمِ بد به آن نرسد، کسی زیرِ این طاقِ فیروزه خوش ننشست.

  6. جان فدای دهنش باد که در باغ نظر / چمن آرای جهان، خوشتر از این غنچه نبست

    جان فدای دهانش باد، که آرایشگرِ چمنِ جهان در باغِ نظر غنچه‌ای خوش‌تر از این نبست.

  7. حافظ از دولت عشق تو سلیمانی شد / یعنی از وصل تواش نیست بجز باد به دست

    حافظ از دولتِ عشقِ تو سلیمانی شد؛ یعنی از وصلِ تو جز باد به دست ندارد.

تعبیر فال

دلبستگی شما ریشه‌ای کهن دارد و با پند و منع از میان نمی‌رود. برای آنچه دوست دارید از بسیاری چیزها گذشته‌اید. هرچند هنوز چیزی در دست ندارید، از رحمت خدا ناامید نشوید که در نظر او کوه و مور یکی است. با خود صادق باشید و وانمود به پارسایی نکنید.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ دومش از پرآوازه‌ترین بیت‌های حافظ است: «من همان دم که وضو ساختم از چشمهٔ عشق / چار تکبیر زدم یکسره بر هر چه که هست»؛ چهار تکبیر اشاره به نمازِ میت است، یعنی وداع با همه چیز. بیتِ پایانی طنزی ظریف دارد: سلیمان بر باد فرمان می‌راند و حافظ از وصل تنها باد به دست دارد.

موضوع‌ها: عشق · دعا و توکل · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا