غزل ۳۲۰: دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم

دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم
نقشی به یاد خط تو بر آب می‌زدم

ابروی یار در نظر و خرقه سوخته
جامی به یاد گوشهٔ محراب می‌زدم

هر مرغ فکر کز سر شاخ سخن بجست
بازش ز طرهٔ تو به مضراب می‌زدم

روی نگار در نظرم جلوه می‌نمود
وز دور بوسه بر رخ مهتاب می‌زدم

چشمم به روی ساقی و گوشم به قول چنگ
فالی به چشم و گوش در این باب می‌زدم

نقش خیال روی تو تا وقت صبحدم
بر کارگاه دیدهٔ بی‌خواب می‌زدم

ساقی به صوت این غزلم کاسه می‌گرفت
می‌گفتم این سرود و می ناب می‌زدم

خوش بود وقت حافظ و فال مراد و کام
بر نام عمر و دولت احباب می‌زدم

معنی ابیات

  1. دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم / نقشی به یاد خط تو بر آب می‌زدم

    دیشب با سیلِ اشک راهِ خواب را می‌زدم، و به یادِ خطِ تو نقشی بر آب می‌زدم.

  2. ابروی یار در نظر و خرقه سوخته / جامی به یاد گوشهٔ محراب می‌زدم

    ابروی یار در نظرم بود و خرقه سوخته؛ به یادِ گوشهٔ محرابِ ابرو جامی می‌زدم.

  3. هر مرغ فکر کز سر شاخ سخن بجست / بازش ز طرهٔ تو به مضراب می‌زدم

    هر پرندهٔ اندیشه که از سرِ شاخهٔ سخن می‌پرید، دوباره با زلفِ تو، چون مضراب، آن را می‌نواختم.

  4. روی نگار در نظرم جلوه می‌نمود / وز دور بوسه بر رخ مهتاب می‌زدم

    روی نگار در نظرم جلوه می‌کرد، و از دور بر چهرهٔ مهتاب بوسه می‌زدم.

  5. چشمم به روی ساقی و گوشم به قول چنگ / فالی به چشم و گوش در این باب می‌زدم

    چشمم به روی ساقی و گوشم به نوای چنگ بود؛ با چشم و گوش در این باره فال می‌زدم.

  6. نقش خیال روی تو تا وقت صبحدم / بر کارگاه دیدهٔ بی‌خواب می‌زدم

    تا هنگامِ سحر، نقشِ خیالِ روی تو را بر کارگاهِ چشمِ بی‌خواب می‌زدم.

  7. ساقی به صوت این غزلم کاسه می‌گرفت / می‌گفتم این سرود و می ناب می‌زدم

    ساقی با آوازِ این غزلم جام برمی‌گرفت؛ من این سرود را می‌خواندم و بادهٔ ناب می‌نوشیدم.

  8. خوش بود وقت حافظ و فال مراد و کام / بر نام عمر و دولت احباب می‌زدم

    وقتِ حافظ خوش بود؛ فالِ مراد و کام را به نامِ عمر و دولتِ دوستان می‌زدم.

تعبیر فال

شبی را به یاد کسی بیدار مانده‌اید و همهٔ اندیشه‌تان گرد او می‌گردد. بسیاری از آنچه در خیال می‌سازید چون نقش بر آب است، اما همین خیال دلتان را روشن نگه داشته. نشانه‌ها نیک است و فال به کام شماست. برای دوستان خود نیز نیک بخواهید؛ خیرخواهی برای دیگران، بخت شما را هم گشاده می‌کند.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «می‌زدم» دربارهٔ شبی بیدار به یادِ یار، که در آن «فال زدن» دو بار آمده است: با چشم و گوش، و به نامِ عمر و دولتِ دوستان؛ از همین رو با خودِ رسمِ فال پیوندی آشکار دارد. «نقش بر آب زدن» در بیتِ نخست، کنایهٔ آشنای کارِ بیهوده، اینجا به یادِ خطِ یار است.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · دوستی و وفا · کامیابی و کار · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا