غزل ۲۶۹: دلا، رفیق سفر بخت نیکخواهت بس

دلا، رفیق سفر بخت نیکخواهت بس
نسیم روضهٔ شیراز، پیک راهت بس

دگر ز منزل جانان سفر مکن درویش
که سیر معنوی و کنج خانقاهت بس

وگر کمین بگشاید غمی ز گوشهٔ دل
حریم درگه پیر مغان، پناهت بس

به صدر مصطبه بنشین و ساغر می‌ نوش
که این قدر ز جهان، کسب مال و جاهت بس

زیادتی مطلب، کار بر خود آسان کن
صراحی می لعل و بتی چو ماهت بس

فلک به مردم نادان دهد زمام مراد
تو اهل فضلی و دانش، همین گناهت بس

هوای مسکن مألوف و عهد یار قدیم
ز رهروان سفرکرده، عذرخواهت بس

به منت دگران خو مکن که در دو جهان
رضای ایزد و انعام پادشاهت بس

به هیچ ورد دگر نیست حاجت ای حافظ
دعای نیم‌شب و درس صبحگاهت بس

معنی ابیات

  1. دلا، رفیق سفر بخت نیکخواهت بس / نسیم روضهٔ شیراز، پیک راهت بس

    ای دل، بختِ نیکخواهت برای رفیقِ سفر بس است؛ نسیمِ باغِ شیراز پیکِ راهت بس است.

  2. دگر ز منزل جانان سفر مکن درویش / که سیر معنوی و کنج خانقاهت بس

    ای درویش، دیگر از منزلِ جانان سفر مکن، که سیرِ معنوی و کنجِ خانقاه برایت بس است.

  3. وگر کمین بگشاید غمی ز گوشهٔ دل / حریم درگه پیر مغان، پناهت بس

    و اگر غمی از گوشهٔ دل کمین بگشاید، حریمِ درگاهِ پیرِ مغان پناهت بس است.

  4. به صدر مصطبه بنشین و ساغر می‌ نوش / که این قدر ز جهان، کسب مال و جاهت بس

    در صدرِ میکده بنشین و ساغرِ باده بنوش، که این‌قدر از کسبِ مال و جاهِ جهان برایت بس است.

  5. زیادتی مطلب، کار بر خود آسان کن / صراحی می لعل و بتی چو ماهت بس

    بیشتر مخواه، کار را بر خود آسان کن؛ صراحیِ بادهٔ لعل و بتی چون ماه برایت بس است.

  6. فلک به مردم نادان دهد زمام مراد / تو اهل فضلی و دانش، همین گناهت بس

    آسمان زمامِ مراد را به مردمِ نادان می‌دهد؛ تو اهلِ فضل و دانشی، همین گناهت بس است.

  7. هوای مسکن مألوف و عهد یار قدیم / ز رهروان سفرکرده، عذرخواهت بس

    هوای خانهٔ آشنا و پیمانِ یارِ قدیم، از رهروانِ سفرکرده عذرخواهِ تو بس است.

  8. به منت دگران خو مکن که در دو جهان / رضای ایزد و انعام پادشاهت بس

    به منتِ دیگران خو مکن، که در دو جهان خشنودیِ خدا و بخششِ پادشاه برایت بس است.

  9. به هیچ ورد دگر نیست حاجت ای حافظ / دعای نیم‌شب و درس صبحگاهت بس

    حافظ، به هیچ وردِ دیگری نیازی نیست؛ دعای نیمه‌شب و درسِ صبحگاه برایت بس است.

تعبیر فال

اگر در اندیشهٔ سفر یا جابه‌جایی هستید، این فال به ماندن اشاره دارد: آنچه می‌خواهید همین‌جا، نزدیک خانه و یار دیرین است. زیاده نخواهید و کار را بر خود آسان بگیرید. اگر با همهٔ دانش و هنر به مراد نرسیده‌اید، بدانید که روزگار اغلب با نادانان سازگارتر است. زیر بار منت دیگران نروید؛ دعا و کوشش خودتان کافی است.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «بس» که پیامِ قناعت و ماندن را دارد، و بسیاری آن را نشانهٔ دلبستگیِ حافظ به شیراز و پرهیزش از سفر دانسته‌اند. بیتِ ششم گلایه‌ای تلخ و پرآوازه است: «تو اهلِ فضلی و دانش، همین گناهت بس».

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · دوستی و وفا · کامیابی و کار · سفر و غربت · پول و دارایی · معنویت و عرفان · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا