غزل ۲۶۹: دلا، رفیق سفر بخت نیکخواهت بس
دلا، رفیق سفر بخت نیکخواهت بس
نسیم روضهٔ شیراز، پیک راهت بس
دگر ز منزل جانان سفر مکن درویش
که سیر معنوی و کنج خانقاهت بس
وگر کمین بگشاید غمی ز گوشهٔ دل
حریم درگه پیر مغان، پناهت بس
به صدر مصطبه بنشین و ساغر می نوش
که این قدر ز جهان، کسب مال و جاهت بس
زیادتی مطلب، کار بر خود آسان کن
صراحی می لعل و بتی چو ماهت بس
فلک به مردم نادان دهد زمام مراد
تو اهل فضلی و دانش، همین گناهت بس
هوای مسکن مألوف و عهد یار قدیم
ز رهروان سفرکرده، عذرخواهت بس
به منت دگران خو مکن که در دو جهان
رضای ایزد و انعام پادشاهت بس
به هیچ ورد دگر نیست حاجت ای حافظ
دعای نیمشب و درس صبحگاهت بس
معنی ابیات
دلا، رفیق سفر بخت نیکخواهت بس / نسیم روضهٔ شیراز، پیک راهت بس
ای دل، بختِ نیکخواهت برای رفیقِ سفر بس است؛ نسیمِ باغِ شیراز پیکِ راهت بس است.
دگر ز منزل جانان سفر مکن درویش / که سیر معنوی و کنج خانقاهت بس
ای درویش، دیگر از منزلِ جانان سفر مکن، که سیرِ معنوی و کنجِ خانقاه برایت بس است.
وگر کمین بگشاید غمی ز گوشهٔ دل / حریم درگه پیر مغان، پناهت بس
و اگر غمی از گوشهٔ دل کمین بگشاید، حریمِ درگاهِ پیرِ مغان پناهت بس است.
به صدر مصطبه بنشین و ساغر می نوش / که این قدر ز جهان، کسب مال و جاهت بس
در صدرِ میکده بنشین و ساغرِ باده بنوش، که اینقدر از کسبِ مال و جاهِ جهان برایت بس است.
زیادتی مطلب، کار بر خود آسان کن / صراحی می لعل و بتی چو ماهت بس
بیشتر مخواه، کار را بر خود آسان کن؛ صراحیِ بادهٔ لعل و بتی چون ماه برایت بس است.
فلک به مردم نادان دهد زمام مراد / تو اهل فضلی و دانش، همین گناهت بس
آسمان زمامِ مراد را به مردمِ نادان میدهد؛ تو اهلِ فضل و دانشی، همین گناهت بس است.
هوای مسکن مألوف و عهد یار قدیم / ز رهروان سفرکرده، عذرخواهت بس
هوای خانهٔ آشنا و پیمانِ یارِ قدیم، از رهروانِ سفرکرده عذرخواهِ تو بس است.
به منت دگران خو مکن که در دو جهان / رضای ایزد و انعام پادشاهت بس
به منتِ دیگران خو مکن، که در دو جهان خشنودیِ خدا و بخششِ پادشاه برایت بس است.
به هیچ ورد دگر نیست حاجت ای حافظ / دعای نیمشب و درس صبحگاهت بس
حافظ، به هیچ وردِ دیگری نیازی نیست؛ دعای نیمهشب و درسِ صبحگاه برایت بس است.
تعبیر فال
اگر در اندیشهٔ سفر یا جابهجایی هستید، این فال به ماندن اشاره دارد: آنچه میخواهید همینجا، نزدیک خانه و یار دیرین است. زیاده نخواهید و کار را بر خود آسان بگیرید. اگر با همهٔ دانش و هنر به مراد نرسیدهاید، بدانید که روزگار اغلب با نادانان سازگارتر است. زیر بار منت دیگران نروید؛ دعا و کوشش خودتان کافی است.
- نیت کلی: زیاده نخواهید و کار را بر خود آسان بگیرید؛ آنچه دارید بس است.
- عشق: آنچه میخواهید همینجا، نزدیکِ خانه و یارِ دیرین است؛ قدرش را بدانید.
- کار: اگر با همهٔ دانش و هنر به مراد نرسیدهاید، بدانید روزگار اغلب با نادانان سازگارتر است؛ زیرِ بارِ منتِ دیگران نروید، دعا و کوششِ خودتان کافی است.
- سفر: این فال به ماندن اشاره دارد؛ سفر یا جابهجایی را فعلاً به تعویق بیندازید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «بس» که پیامِ قناعت و ماندن را دارد، و بسیاری آن را نشانهٔ دلبستگیِ حافظ به شیراز و پرهیزش از سفر دانستهاند. بیتِ ششم گلایهای تلخ و پرآوازه است: «تو اهلِ فضلی و دانش، همین گناهت بس».
موضوعها: بخت و دگرگونی روزگار · دوستی و وفا · کامیابی و کار · سفر و غربت · پول و دارایی · معنویت و عرفان · زیبایی · می و رندی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز