غزل ۴۶۰: سلیمی منذ حلت بالعراق

سلیمی منذ حلت بالعراق
ألاقی من نواها ما ألاقی

الا ای ساروان منزل دوست
إلی رکبانکم طال اشتیاقی

خرد در زنده‌رود انداز و می نوش
به گلبانگ جوانان عراقی

ربیع العمر فی مرعی حماکم
حماک الله یا عهد التلاقی

بیا ساقی بده رطل گرانم
سقاک الله من کأس دهاق

جوانی باز می‌آرد به یادم
سماع چنگ و دست افشان ساقی

می باقی بده تا مست و خوشدل
به یاران برفشانم عمر باقی

درونم خون شد از نادیدن دوست
ألا تعسا لأیام الفراق

دموعی بعدکم لا تحقروها
فکم بحر عمیق من سواق

دمی با نیکخواهان متفق باش
غنیمت دان امور اتفاقی

بساز ای مطرب خوشخوان خوشگو
به شعر فارسی، صوت عراقی

عروسی بس خوشی ای دختر رز
ولی گه گه سزاوار طلاقی

مسیحای مجرد را برازد
که با خورشید سازد هم‌وثاقی

وصال دوستان روزی ما نیست
بخوان حافظ غزل‌های فراقی

معنی ابیات

  1. سلیمی منذ حلت بالعراق / ألاقی من نواها ما ألاقی

    (به عربی:) ای سلمای عزیز، از آن هنگام که در عراق منزل گرفتی، از دوری‌ات آنچه می‌کشم، می‌کشم.

  2. الا ای ساروان منزل دوست / إلی رکبانکم طال اشتیاقی

    هان ای ساربانِ منزلِ دوست، (به عربی:) اشتیاقِ من به سوارانِ شما به درازا کشید.

  3. خرد در زنده‌رود انداز و می نوش / به گلبانگ جوانان عراقی

    خرد را در زاینده‌رود بینداز و باده بنوش، با بانگِ آوازِ جوانانِ عراقی.

  4. ربیع العمر فی مرعی حماکم / حماک الله یا عهد التلاقی

    (به عربی:) بهارِ عمر در چراگاهِ سرزمینِ شما بود؛ خدا نگهدارت باد، ای روزگارِ دیدار.

  5. بیا ساقی بده رطل گرانم / سقاک الله من کأس دهاق

    ساقی بیا، پیمانهٔ سنگینم بده؛ (به عربی:) خدا از جامِ لبریز سیرابت کند.

  6. جوانی باز می‌آرد به یادم / سماع چنگ و دست افشان ساقی

    سماعِ چنگ و دست‌افشانیِ ساقی، جوانی را دوباره به یادم می‌آورد.

  7. می باقی بده تا مست و خوشدل / به یاران برفشانم عمر باقی

    بادهٔ باقیمانده را بده تا مست و شادمان، باقیِ عمر را بر یاران نثار کنم.

  8. درونم خون شد از نادیدن دوست / ألا تعسا لأیام الفراق

    از ندیدنِ دوست درونم خون شد؛ (به عربی:) هان، نابود باد روزهای جدایی.

  9. دموعی بعدکم لا تحقروها / فکم بحر عمیق من سواق

    (به عربی:) اشک‌هایم را پس از شما خوار مدارید، که بسا دریای ژرف از جوی‌های کوچک پدید آمده است.

  10. دمی با نیکخواهان متفق باش / غنیمت دان امور اتفاقی

    دمی با نیکخواهان همراه باش و پیش‌آمدهای اتفاقی را غنیمت بدان.

  11. بساز ای مطرب خوشخوان خوشگو / به شعر فارسی، صوت عراقی

    ای نوازندهٔ خوش‌آواز و خوش‌سخن، شعرِ فارسی را با آهنگِ عراقی بنواز.

  12. عروسی بس خوشی ای دختر رز / ولی گه گه سزاوار طلاقی

    ای دخترِ رز (باده)، عروسی بسیار خوشی، اما گاه‌گاه سزاوارِ طلاقی.

  13. مسیحای مجرد را برازد / که با خورشید سازد هم‌وثاقی

    تنها مسیحای وارسته را شایسته است که با خورشید هم‌خانه شود.

  14. وصال دوستان روزی ما نیست / بخوان حافظ غزل‌های فراقی

    حافظ، وصالِ دوستان روزیِ ما نیست؛ غزل‌های فراق را بخوان.

تعبیر فال

کسی که دوستش دارید به جای دوری رفته و دلتنگی شما طولانی شده است. خاطرهٔ روزهای دیدار را گرامی بدارید. از اندیشهٔ بسیار دست بردارید و باقی عمر را با دوستان و شادمانی بگذرانید. فرصت همنشینی با نیک‌خواهان را غنیمت بشمارید. دیدار اکنون میسر نیست؛ شکیبا باشید و دل را با یاد او آرام کنید.

درباره این غزل

غزلی ملمّع که فارسی و عربی را بیت به بیت درهم می‌آمیزد و از سلمی، یارِ دور در «عراق»، یاد می‌کند. نامِ زاینده‌رود در بیتِ سوم نشان می‌دهد که مقصود عراقِ عجم، یعنی سرزمینِ اصفهان، است. بیتِ نهم تمثیلی زیبا دارد: دریای ژرف از جوی‌های کوچک پدید می‌آید.

موضوع‌ها: فراق و دلتنگی · ازدواج · آغاز دوباره · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای سهیل قاسمی

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا