غزل ۴۵۹: زین خوش رقم که بر گل رخسار می‌کشی

زین خوش رقم که بر گل رخسار می‌کشی
خط بر صحیفهٔ گل و گلزار می‌کشی

اشک حرم‌نشین نهان‌خانهٔ مرا
زان سوی هفت‌پرده به بازار می‌کشی

کاهل روی چو باد صبا را به بوی زلف
هر دم به قید سلسله در کار می‌کشی

هر دم به یاد آن لب میگون و چشم مست
از خلوتم به خانهٔ خمار می‌کشی

گفتی سر تو بستهٔ فتراک ما شود
سهل است اگر تو زحمت این بار می‌کشی

با چشم و ابروی تو چه تدبیر دل کنم؟
وه زین کمان که بر من بیمار می‌کشی

بازآ که چشم بد ز رخت دفع می‌کند
ای تازه گل که دامن از این خار می‌کشی

حافظ دگر چه می‌طلبی از نعیم دهر
می می‌خوری و طرهٔ دلدار می‌کشی

معنی ابیات

  1. زین خوش رقم که بر گل رخسار می‌کشی / خط بر صحیفهٔ گل و گلزار می‌کشی

    با این نقشِ خوشی که بر گلِ رخسارت می‌کشی، بر صفحهٔ گل و گلزار خطِ بطلان می‌کشی.

  2. اشک حرم‌نشین نهان‌خانهٔ مرا / زان سوی هفت‌پرده به بازار می‌کشی

    اشکِ پرده‌نشینِ نهانخانهٔ دلِ مرا از آن سوی هفت پردهٔ چشم به بازار می‌کشی و رسوا می‌کنی.

  3. کاهل روی چو باد صبا را به بوی زلف / هر دم به قید سلسله در کار می‌کشی

    بادِ صبای کندرو را، به بوی زلفت، هر دم با زنجیر به کار وامی‌داری.

  4. هر دم به یاد آن لب میگون و چشم مست / از خلوتم به خانهٔ خمار می‌کشی

    هر دم به یادِ آن لبِ باده‌گون و چشمِ مست، مرا از خلوتم به خانهٔ باده‌فروش می‌کشی.

  5. گفتی سر تو بستهٔ فتراک ما شود / سهل است اگر تو زحمت این بار می‌کشی

    گفتی: سرِ تو بستهٔ فتراکِ ما می‌شود؛ آسان است، اگر تو زحمتِ این بار را بکشی.

  6. با چشم و ابروی تو چه تدبیر دل کنم؟ / وه زین کمان که بر من بیمار می‌کشی

    با چشم و ابروی تو چه تدبیری برای دل کنم؟ آه از این کمانی که بر منِ بیمار می‌کشی.

  7. بازآ که چشم بد ز رخت دفع می‌کند / ای تازه گل که دامن از این خار می‌کشی

    ای گلِ تازه که دامن از این خار می‌کشی، بازآ، که همین خار چشمِ بد را از رخت دور می‌کند.

  8. حافظ دگر چه می‌طلبی از نعیم دهر / می می‌خوری و طرهٔ دلدار می‌کشی

    حافظ، دیگر از نعمت‌های روزگار چه می‌خواهی؟ باده می‌نوشی و زلفِ دلدار را می‌کشی.

تعبیر فال

جاذبهٔ کسی شما را از گوشهٔ آرام خود بیرون کشیده و رازتان را آشکار کرده است. در برابر او تدبیری ندارید و این را پذیرفته‌اید. او وعده‌ای داده است؛ اگر زحمت آن را بکشد، شما آماده‌اید. آنچه اکنون دارید کم نیست: خوشی و نزدیکی به کسی که دوستش دارید. بیش از این نخواهید و قدر همین را بدانید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «می‌کشی» که «کشیدن» را در معناهای گوناگون می‌آورد: خط کشیدن (هم نقش و هم باطل کردن)، به بازار کشیدن (رسوا کردن)، کمان کشیدن و زحمت کشیدن. بیتِ هفتم نکته‌ای لطیف دارد: خارِ کنارِ گل، چشمِ بد را از آن دور می‌کند.

موضوع‌ها: عشق · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا