غزل ۲۳۰: اگر به بادهٔ مشکین دلم کشد، شاید

اگر به بادهٔ مشکین دلم کشد، شاید
که بوی خیر ز زهد ریا نمی‌آید

جهانیان همه گر منع من کنند از عشق
من آن کنم که خداوندگار فرماید

طمع ز فیض کرامت مبر که خلق کریم
گنه ببخشد و بر عاشقان ببخشاید

مقیم حلقهٔ ذکر است دل بدان امید
که حلقه‌ای ز سر زلف یار بگشاید

تو را که حسن خداداده هست و حجلهٔ بخت
چه حاجت است که مشاطه‌ات بیاراید

چمن خوش است و هوا دلکش است و می بی‌غش
کنون به جز دل خوش هیچ در نمی‌باید

جمیله‌ایست عروس جهان، ولی هش دار
که این مخدره در عقد کس نمی‌آید

به لابه گفتمش ای ماهرخ چه باشد اگر
به یک شکر ز تو دلخسته‌ای بیاساید

به خنده گفت که حافظ خدای را مپسند
که بوسهٔ تو رخ ماه را بیالاید

معنی ابیات

  1. اگر به بادهٔ مشکین دلم کشد، شاید / که بوی خیر ز زهد ریا نمی‌آید

    اگر دلم به بادهٔ مشک‌بو گرایش یابد، رواست، که از پرهیزِ ریایی بوی خیری نمی‌آید.

  2. جهانیان همه گر منع من کنند از عشق / من آن کنم که خداوندگار فرماید

    اگر همهٔ جهانیان مرا از عشق بازدارند، من همان می‌کنم که خداوندگار بفرماید.

  3. طمع ز فیض کرامت مبر که خلق کریم / گنه ببخشد و بر عاشقان ببخشاید

    از فیضِ بخششِ او امید مبُر، که بزرگوار گناه را می‌بخشد و بر عاشقان رحم می‌کند.

  4. مقیم حلقهٔ ذکر است دل بدان امید / که حلقه‌ای ز سر زلف یار بگشاید

    دل به این امید ساکنِ حلقهٔ ذکر است که حلقه‌ای از سرِ زلفِ یار گشوده شود.

  5. تو را که حسن خداداده هست و حجلهٔ بخت / چه حاجت است که مشاطه‌ات بیاراید

    تو که زیباییِ خدادادی و حجلهٔ بخت داری، چه نیازی است که آرایشگر تو را بیاراید؟

  6. چمن خوش است و هوا دلکش است و می بی‌غش / کنون به جز دل خوش هیچ در نمی‌باید

    چمن خوش است و هوا دلکش و باده بی‌غش؛ اکنون جز دلِ خوش هیچ چیز نمی‌باید.

  7. جمیله‌ایست عروس جهان، ولی هش دار / که این مخدره در عقد کس نمی‌آید

    عروسِ جهان زیباروست، اما هشیار باش، که این پرده‌نشین به عقدِ هیچ کس درنمی‌آید.

  8. به لابه گفتمش ای ماهرخ چه باشد اگر / به یک شکر ز تو دلخسته‌ای بیاساید

    با التماس به او گفتم: ای ماه‌رو، چه می‌شود اگر دلخسته‌ای با یک شکر (بوسه) از تو آرام گیرد؟

  9. به خنده گفت که حافظ خدای را مپسند / که بوسهٔ تو رخ ماه را بیالاید

    با خنده گفت: حافظ، تو را به خدا روا مدار که بوسهٔ تو چهرهٔ ماه را بیالاید.

تعبیر فال

به راه دل خود بروید و از سرزنش دیگران نهراسید؛ ریاکاری خیری ندارد. از بخشش خدا ناامید نباشید. همه چیز برای شادی فراهم است و تنها دل خوش می‌خواهد. اما به دنیا دل نبندید که با هیچ‌کس نمی‌ماند، و در خواهش خود پافشاری نکنید؛ پاسخ این بار با ناز و شوخی «نه» است.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ هفتمش از تصویرهای پرآوازهٔ حافظ است: جهان عروسی زیباست، اما «این مخدره در عقدِ کس نمی‌آید». بیتِ ششم، «کنون به جز دلِ خوش هیچ در نمی‌باید»، جانِ پیامِ غزل است، و دو بیتِ پایانی گفت‌وگویی شوخ‌طبعانه با یار است.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · دعا و توکل · ازدواج · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا