غزل ۲۲۹: بخت از دهان دوست نشانم نمیدهد
بخت از دهان دوست نشانم نمیدهد
دولت خبر ز راز نهانم نمیدهد
از بهر بوسهای ز لبش جان همیدهم
اینم همیستاند و آنم نمیدهد
مردم در این فراق و در آن پرده راه نیست
یا هست و پرده دار نشانم نمیدهد
زلفش کشید باد صبا چرخ سفله بین
کانجا مجال باد وزانم نمیدهد
چندان که بر کنار چو پرگار میشدم
دوران چو نقطه ره به میانم نمیدهد
شکر به صبر دست دهد عاقبت ولی
بدعهدی زمانه زمانم نمیدهد
گفتم روم به خواب و ببینم جمال دوست
حافظ ز آه و ناله امانم نمیدهد
معنی ابیات
بخت از دهان دوست نشانم نمیدهد / دولت خبر ز راز نهانم نمیدهد
بخت از دهانِ (تنگِ) دوست نشانی به من نمیدهد؛ دولت از رازِ نهانم خبری نمیدهد.
از بهر بوسهای ز لبش جان همیدهم / اینم همیستاند و آنم نمیدهد
برای بوسهای از لبش جان میدهم؛ این را میستاند و آن را نمیدهد.
مردم در این فراق و در آن پرده راه نیست / یا هست و پرده دار نشانم نمیدهد
در این فراق مُردم و به آن پرده راهی نیست؛ یا هست و پردهدار نشانم نمیدهد.
زلفش کشید باد صبا چرخ سفله بین / کانجا مجال باد وزانم نمیدهد
باد صبا زلفش را کشید؛ آسمانِ پست را ببین که آنجا به من مجالِ وزیدنِ باد را هم نمیدهد.
چندان که بر کنار چو پرگار میشدم / دوران چو نقطه ره به میانم نمیدهد
هرچه مانندِ پرگار بر کناره میگشتم، روزگار مانندِ نقطه به میانه راهم نمیدهد.
شکر به صبر دست دهد عاقبت ولی / بدعهدی زمانه زمانم نمیدهد
سرانجام شکر با صبر به دست میآید، اما بدعهدیِ زمانه به من زمان نمیدهد.
گفتم روم به خواب و ببینم جمال دوست / حافظ ز آه و ناله امانم نمیدهد
گفتم به خواب میروم و جمالِ دوست را میبینم؛ حافظ از آه و ناله امانم نمیدهد.
تعبیر فال
اکنون بخت با شما یار نیست و از آنچه میجویید نشانی نمییابید. هرچه میدهید چیزی در برابر نمیگیرید و راه به اصل ماجرا ندارید. شکیبایی سرانجام شیرینی میآورد، اما زمان میبرد. بیتابی و ناله آرامش شما را بیشتر میگیرد؛ آرام بگیرید و منتظر گشایش بمانید.
- نیت کلی: اکنون بخت با شما یار نیست؛ آرام بگیرید و منتظرِ گشایش بمانید.
- عشق: هرچه میدهید چیزی در برابر نمیگیرید؛ بیتابی و ناله آرامشتان را بیشتر میگیرد.
- کار: راه به اصلِ ماجرا ندارید؛ شکیبایی سرانجام شیرینی میآورد، اما زمان میبرد.
- سفر: اکنون زمانِ مناسبِ سفر نیست؛ صبر کنید تا راه باز شود.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «نمیدهد» که سراسر گلایه از بختِ ناسازگار است. بیتِ پنجم تصویری هندسی دارد: عاشق مانندِ پرگار بر کناره میگردد و به نقطهٔ میانه راه نمییابد. بیتِ ششم امید را نگه میدارد: «شکر به صبر دست دهد عاقبت».
موضوعها: صبر · زیبایی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز