غزل ۲۲۸: گر من از باغ تو یک میوه بچینم چه شود؟
گر من از باغ تو یک میوه بچینم چه شود؟
پیش پایی به چراغ تو ببینم چه شود؟
یا رب اندر کنف سایهٔ آن سرو بلند
گر من سوخته یک دم بنشینم چه شود؟
آخر ای خاتم جمشید همایون آثار
گر فتد عکس تو بر نقش نگینم چه شود؟
واعظ شهر چو مهر ملک و شحنه گزید
من اگر مهر نگاری بگزینم چه شود؟
عقلم از خانه به در رفت، وگر می این است
دیدم از پیش که در خانهٔ دینم چه شود
صرف شد عمر گرانمایه به معشوقه و می
تا از آنم چه به پیش آید، از اینم چه شود؟
خواجه دانست که من عاشقم و هیچ نگفت
حافظ ار نیز بداند که چنینم چه شود؟
معنی ابیات
گر من از باغ تو یک میوه بچینم چه شود؟ / پیش پایی به چراغ تو ببینم چه شود؟
اگر من از باغِ تو یک میوه بچینم، چه میشود؟ اگر جلوی پایم را با چراغِ تو ببینم، چه میشود؟
یا رب اندر کنف سایهٔ آن سرو بلند / گر من سوخته یک دم بنشینم چه شود؟
خدایا، اگر منِ سوخته یک دم در پناهِ سایهٔ آن سروِ بلند بنشینم، چه میشود؟
آخر ای خاتم جمشید همایون آثار / گر فتد عکس تو بر نقش نگینم چه شود؟
آخر ای نگینِ جمشیدِ خجستهاثر، اگر بازتابِ تو بر نقشِ نگینِ من بیفتد، چه میشود؟
واعظ شهر چو مهر ملک و شحنه گزید / من اگر مهر نگاری بگزینم چه شود؟
وقتی واعظِ شهر مهرِ پادشاه و داروغه را برگزید، اگر من مهرِ نگاری را برگزینم، چه میشود؟
عقلم از خانه به در رفت، وگر می این است / دیدم از پیش که در خانهٔ دینم چه شود
عقلم از خانه بیرون رفت؛ و اگر باده این است، از پیش دیدم که در خانهٔ دینم چه خواهد شد.
صرف شد عمر گرانمایه به معشوقه و می / تا از آنم چه به پیش آید، از اینم چه شود؟
عمرِ گرانمایه در راهِ معشوق و باده گذشت؛ تا از آن چه پیش آید و از این چه شود.
خواجه دانست که من عاشقم و هیچ نگفت / حافظ ار نیز بداند که چنینم چه شود؟
خواجه دانست که من عاشقم و هیچ نگفت؛ اگر حافظ هم بداند که چنینم، چه میشود؟
تعبیر فال
خواستهٔ شما کوچک و بیزیان است و جا دارد که آن را به زبان بیاورید؛ اندکی لطف از سوی کسی که دارد، چیزی از او کم نمیکند. دیگران دلبستگیهای خود را دارند، پس شما نیز از دلبستگی خود شرمنده نباشید. با این حال بهای آن را بسنجید و بدانید که عمر گرانمایه است.
- نیت کلی: خواستهٔ شما کوچک و بیزیان است و جا دارد که آن را به زبان بیاورید.
- عشق: اندکی لطف از سوی کسی که دارد، چیزی از او کم نمیکند؛ از دلبستگیتان شرمنده نباشید، دیگران هم دلبستگیهای خود را دارند.
- کار: درخواستِ کوچکِ خود را با ادب مطرح کنید؛ اما بهای هر انتخاب را بسنجید، که عمر گرانمایه است.
- سفر: سفری کوتاه به باغ یا جایی سرسبز، خواستهای بیزیان و خوش است.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ پرسشیِ «چه شود؟» که خواستههای کوچک و فروتنانهٔ عاشق را بیان میکند: یک میوه از باغ، یک دم سایه. بیتِ چهارم طنزی آشنا دارد: واعظ مهرِ قدرتمندان را برگزید؛ اگر من مهرِ نگاری را برگزینم، چه باک؟
موضوعها: پند و راهنمایی · زیبایی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز