غزل ۲۲۷: گر چه بر واعظ شهر این سخن آسان نشود

گر چه بر واعظ شهر این سخن آسان نشود
تا ریا ورزد و سالوس مسلمان نشود

رندی آموز و کرم کن که نه چندان هنر است
حیوانی که ننوشد می و انسان نشود

گوهر پاک بباید که شود قابل فیض
ور نه هر سنگ و گلی، لؤلؤ و مرجان نشود

اسم اعظم بکند کار خود ای دل! خوش باش
که به تلبیس و حیل، دیو مسلمان نشود

عشق می‌ورزم و امید که این فن شریف
چون هنرهای دگر، موجب حرمان نشود

دوش می‌گفت که «فردا بدهم کام دلت»
سببی ساز خدایا که پشیمان نشود

حسن خلقی ز خدا می‌طلبم خوی تو را
تا دگر خاطر ما از تو پریشان نشود

ذره را تا نبود همت عالی حافظ
طالب چشمهٔ خورشید درخشان نشود

معنی ابیات

  1. گر چه بر واعظ شهر این سخن آسان نشود / تا ریا ورزد و سالوس مسلمان نشود

    هرچند این سخن بر واعظِ شهر گران می‌آید: تا ریا و فریب می‌ورزد، مسلمانِ راستین نمی‌شود.

  2. رندی آموز و کرم کن که نه چندان هنر است / حیوانی که ننوشد می و انسان نشود

    رندی بیاموز و بخشندگی کن؛ باده ننوشیدن به‌تنهایی هنری نیست، چه بسا جانوری که باده نمی‌نوشد و با این همه انسان نمی‌شود.

  3. گوهر پاک بباید که شود قابل فیض / ور نه هر سنگ و گلی، لؤلؤ و مرجان نشود

    گوهری پاک باید تا شایستهٔ فیض شود؛ وگرنه هر سنگ و گلی مروارید و مرجان نمی‌شود.

  4. اسم اعظم بکند کار خود ای دل! خوش باش / که به تلبیس و حیل، دیو مسلمان نشود

    ای دل، خوش باش، که اسمِ اعظم کارِ خود را می‌کند؛ دیو با نیرنگ و فریب مسلمان نمی‌شود.

  5. عشق می‌ورزم و امید که این فن شریف / چون هنرهای دگر، موجب حرمان نشود

    عشق می‌ورزم و امیدوارم که این هنرِ والا، مانندِ هنرهای دیگر، مایهٔ محرومیت نشود.

  6. دوش می‌گفت که «فردا بدهم کام دلت» / سببی ساز خدایا که پشیمان نشود

    دیشب می‌گفت: «فردا کامِ دلت را می‌دهم»؛ خدایا، سببی بساز که پشیمان نشود.

  7. حسن خلقی ز خدا می‌طلبم خوی تو را / تا دگر خاطر ما از تو پریشان نشود

    از خدا برای خوی تو خوش‌خلقی می‌خواهم، تا دیگر دلِ ما از تو پریشان نشود.

  8. ذره را تا نبود همت عالی حافظ / طالب چشمهٔ خورشید درخشان نشود

    تا ذره همتی بلند چون حافظ نداشته باشد، خواهانِ چشمهٔ خورشیدِ درخشان نمی‌شود.

تعبیر فال

وعده‌ای به شما داده شده و امید است که به آن وفا شود؛ دعا کنید که طرف پشیمان نشود. راستی و بخشندگی از پارسایی ظاهری برتر است، و فریب و نیرنگ کسی را به مقام بلند نمی‌رساند. شایستگی درونی لازم است تا لطف به شما برسد. همت بلند داشته باشید تا به مقصود بزرگ راه یابید.

درباره این غزل

غزلی در برتریِ گوهرِ پاک و راستی بر ریا و ظاهرسازی. بیتِ چهارم به داستانِ انگشتریِ سلیمان و دیوی اشاره دارد که با نیرنگ آن را ربود، اما نامِ اعظم سرانجام کارِ خود را کرد. مصراعِ «سببی ساز خدایا که پشیمان نشود» از پرنقل‌ترین دعاهای دیوان است.

موضوع‌ها: امید و مژده · دعا و توکل · کامیابی و کار · زیبایی · آغاز دوباره · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا