غزل ۴۵۶: نوبهار است در آن کوش که خوش‌دل باشی

نوبهار است در آن کوش که خوش‌دل باشی
که بسی گل بدمد باز و تو در گل باشی

من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش
که تو خود دانی اگر زیرک و عاقل باشی

چنگ در پرده همین می‌دهدت پند ولی
وعظت آن گاه کند سود که قابل باشی

در چمن هر ورقی دفتر حالی دگر است
حیف باشد که ز کار همه غافل باشی

نقد عمرت ببرد غصهٔ دنیا به گزاف
گر شب و روز در این قصهٔ مشکل باشی

گر چه راهی‌ست پر از بیم ز ما تا بر دوست
رفتن آسان بود ار واقف منزل باشی

حافظا گر مدد از بخت بلندت باشد
صید آن شاهد مطبوع‌شمایل باشی

معنی ابیات

  1. نوبهار است در آن کوش که خوش‌دل باشی / که بسی گل بدمد باز و تو در گل باشی

    نوبهار است؛ بکوش که دلت خوش باشد، که گل‌های بسیاری باز خواهند رویید و تو در گل (زیرِ خاک) خواهی بود.

  2. من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش / که تو خود دانی اگر زیرک و عاقل باشی

    من نمی‌گویم اکنون با که بنشین و چه بنوش، که اگر زیرک و عاقل باشی خود می‌دانی.

  3. چنگ در پرده همین می‌دهدت پند ولی / وعظت آن گاه کند سود که قابل باشی

    چنگ در نوای خود همین پند را به تو می‌دهد، اما پند آنگاه سود دارد که پذیرا باشی.

  4. در چمن هر ورقی دفتر حالی دگر است / حیف باشد که ز کار همه غافل باشی

    در چمن هر برگی دفترِ حالی دیگر است؛ حیف است که از کارِ همه غافل باشی.

  5. نقد عمرت ببرد غصهٔ دنیا به گزاف / گر شب و روز در این قصهٔ مشکل باشی

    اگر شب و روز در این قصهٔ دشوار باشی، غصهٔ دنیا سرمایهٔ عمرت را بیهوده می‌برد.

  6. گر چه راهی‌ست پر از بیم ز ما تا بر دوست / رفتن آسان بود ار واقف منزل باشی

    هرچند راهِ ما تا نزدِ دوست پر از بیم است، اگر منزل را بشناسی رفتن آسان است.

  7. حافظا گر مدد از بخت بلندت باشد / صید آن شاهد مطبوع‌شمایل باشی

    حافظ، اگر بختِ بلندت یاری کند، شکارِ آن زیبارویِ خوش‌سیما خواهی شد.

تعبیر فال

بهار است و عمر کوتاه؛ بکوشید دلتان خوش باشد. خودتان می‌دانید چه چیزی برایتان خوب است؛ به همان عمل کنید. پند زمانی سود دارد که آمادهٔ شنیدن باشید. به آنچه پیرامون شما می‌گذرد دقت کنید و از آن بیاموزید. عمر را با غصهٔ دنیا هدر ندهید. راه ترسناک به نظر می‌رسد، ولی با شناخت مسیر آسان می‌شود.

درباره این غزل

غزلی بهاری که با «نوبهار است در آن کوش که خوش‌دل باشی» آغاز می‌شود و با دو معنای «گل»، گلِ بهار و خاکِ گور، گذرِ عمر را یادآوری می‌کند. پیامِ آن برای آغازِ سالِ نو مناسب است: دم را دریاب و از غصه بپرهیز.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · پند و راهنمایی · پول و دارایی · زیبایی · آغاز دوباره · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا