غزل ۴۱۴: گلبن عیش میدمد ساقی گلعذار کو؟
گلبن عیش میدمد ساقی گلعذار کو؟
باد بهار میوزد بادهٔ خوشگوار کو؟
هر گل نو ز گلرخی یاد همی کند ولی
گوش سخنشنو کجا؟ دیدهٔ اعتبار کو؟
مجلس بزم عیش را غالیهٔ مراد نیست
ای دم صبح خوشنفس نافهٔ زلف یار کو؟
حسنفروشی گلم نیست تحمل ای صبا
دست زدم به خون دل بهر خدا نگار کو؟
شمع سحرگهی اگر لاف ز عارض تو زد
خصم زبان دراز شد خنجر آبدار کو؟
گفت «مگر ز لعل من بوسه نداری آرزو؟»
مردم از این هوس ولی قدرت و اختیار کو؟
حافظ اگر چه در سخن خازن گنج حکمت است
از غم روزگار دون، طبع سخنگزار کو؟
معنی ابیات
گلبن عیش میدمد ساقی گلعذار کو؟ / باد بهار میوزد بادهٔ خوشگوار کو؟
بوتهٔ گلِ شادی میشکفد؛ ساقیِ گلچهره کجاست؟ بادِ بهار میوزد؛ بادهٔ خوشگوار کجاست؟
هر گل نو ز گلرخی یاد همی کند ولی / گوش سخنشنو کجا؟ دیدهٔ اعتبار کو؟
هر گلِ تازه یادی از گلرخی میکند، اما گوشِ سخنشنو کجاست؟ دیدهٔ عبرتبین کجاست؟
مجلس بزم عیش را غالیهٔ مراد نیست / ای دم صبح خوشنفس نافهٔ زلف یار کو؟
مجلسِ بزمِ شادی عطرِ مراد ندارد؛ ای نفسِ خوشِ صبح، نافهٔ زلفِ یار کجاست؟
حسنفروشی گلم نیست تحمل ای صبا / دست زدم به خون دل بهر خدا نگار کو؟
ای صبا، تابِ خودفروشیِ گل را ندارم؛ دست به خونِ دل زدم؛ به خاطرِ خدا، نگار کجاست؟
شمع سحرگهی اگر لاف ز عارض تو زد / خصم زبان دراز شد خنجر آبدار کو؟
اگر شمعِ سحرگاهی از چهرهٔ تو لاف زد، دشمن زباندراز شد؛ خنجرِ آبدار کجاست؟
گفت «مگر ز لعل من بوسه نداری آرزو؟» / مردم از این هوس ولی قدرت و اختیار کو؟
گفت: مگر آرزوی بوسه از لبِ لعلِ من نداری؟ از این هوس مُردم، اما توان و اختیار کجاست؟
حافظ اگر چه در سخن خازن گنج حکمت است / از غم روزگار دون، طبع سخنگزار کو؟
حافظ هرچند در سخن گنجورِ حکمت است، از غمِ روزگارِ پست، طبعِ سخنگزار کجاست؟
تعبیر فال
همهچیز برای شادی فراهم است، ولی آنچه شما را بهراستی خوشحال میکند حاضر نیست. فرصت میگذرد و کمتر کسی از آن پند میگیرد. خواستهٔ دلتان را دارید اما توان و اختیار رسیدن به آن را ندارید. گرفتاری روزگار ذوق شما را کم کرده است؛ این حال گذراست. تا آن زمان، از آنچه در دست دارید بهره ببرید.
- نیت کلی: همه چیز برای شادی فراهم است، اما آنچه بهراستی شادتان میکند هنوز حاضر نیست.
- عشق: خواستهٔ دلتان را میدانید، اما توان و اختیارِ رسیدن به آن را ندارید؛ این حال گذراست.
- کار: گرفتاریهای روزگار ذوقتان را کم کرده؛ تا گشایش برسد، از آنچه در دست دارید بهره ببرید.
- سفر: بهار است و هوا خوش؛ سفری کوتاه شاید ذوقِ ازدسترفته را بازگرداند.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ پرسشیِ «کو؟» که در میانِ بهار و شادی، جای خالیِ یار را میجوید. بیتِ دوم پرسشی همیشگی دارد: «گوشِ سخنشنو کجا؟ دیدهٔ اعتبار کو؟»، و بیتِ پایانی از غمِ روزگار میگوید که حتی طبعِ سخنور را خاموش میکند.
موضوعها: شادی و غنیمت دم · کامیابی و کار · پول و دارایی · دلشکستگی · زیبایی · آغاز دوباره · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز