غزل ۴۱۵: ای پیک راستان خبر یار ما بگو

ای پیک راستان خبر یار ما بگو
احوال گل به بلبل دستان‌سرا بگو

ما محرمان خلوت انسیم غم مخور
با یار آشنا سخن آشنا بگو

بر هم چو می‌زد آن سر زلفین مشک‌بار
با ما سر چه داشت؟ ز بهر خدا بگو

هر کس که گفت «خاک در دوست توتیاست»
گو «این سخن معاینه در چشم ما بگو»

آن کس که منع ما ز خرابات می‌کند
گو «در حضور پیر من این ماجرا بگو»

گر دیگرت بر آن در دولت گذر بود
بعد از ادای خدمت و عرض دعا بگو

هر چند ما بدیم تو ما را بدان مگیر
شاهانه ماجرای گناه گدا بگو

بر این فقیر، نامهٔ آن محتشم بخوان
با این گدا حکایت آن پادشا بگو

جان‌ها ز دام زلف چو بر خاک می‌فشاند
بر آن غریب ما چه گذشت؟ ای صبا بگو

جان‌پرور است قصهٔ ارباب معرفت
رمزی برو بپرس، حدیثی بیا بگو

حافظ گرت به مجلس او راه می‌دهند
می نوش و ترک زرق ز بهر خدا بگو

معنی ابیات

  1. ای پیک راستان خبر یار ما بگو / احوال گل به بلبل دستان‌سرا بگو

    ای پیکِ راستگویان، خبرِ یارِ ما را بگو؛ احوالِ گل را به بلبلِ نغمه‌سرا بگو.

  2. ما محرمان خلوت انسیم غم مخور / با یار آشنا سخن آشنا بگو

    ما محرمانِ خلوتِ انسیم، غم مخور؛ با یارِ آشنا سخنِ آشنا بگو.

  3. بر هم چو می‌زد آن سر زلفین مشک‌بار / با ما سر چه داشت؟ ز بهر خدا بگو

    وقتی آن سرِ زلفِ مشک‌بار را برهم می‌زد، با ما چه سری داشت؟ به خاطرِ خدا بگو.

  4. هر کس که گفت «خاک در دوست توتیاست» / گو «این سخن معاینه در چشم ما بگو»

    هر کس گفت «خاکِ درِ دوست سرمهٔ چشم است»، به او بگو این سخن را رودررو در چشمِ ما بگو.

  5. آن کس که منع ما ز خرابات می‌کند / گو «در حضور پیر من این ماجرا بگو»

    به آن کس که ما را از خرابات بازمی‌دارد، بگو این ماجرا را در حضورِ پیرِ من بگو.

  6. گر دیگرت بر آن در دولت گذر بود / بعد از ادای خدمت و عرض دعا بگو

    اگر باز گذرت بر آن درگاهِ دولت افتاد، پس از خدمت و دعا، حالِ ما را بگو.

  7. هر چند ما بدیم تو ما را بدان مگیر / شاهانه ماجرای گناه گدا بگو

    هرچند ما بدیم، تو ما را به آن بدی مگیر؛ ماجرای گناهِ گدا را شاهانه (با بزرگواری) بگو.

  8. بر این فقیر، نامهٔ آن محتشم بخوان / با این گدا حکایت آن پادشا بگو

    بر این تهیدست نامهٔ آن بزرگ را بخوان؛ با این گدا حکایتِ آن پادشاه را بگو.

  9. جان‌ها ز دام زلف چو بر خاک می‌فشاند / بر آن غریب ما چه گذشت؟ ای صبا بگو

    وقتی جان‌ها را از دامِ زلف بر خاک می‌افشاند، ای صبا، بگو بر آن غریبِ ما چه گذشت؟

  10. جان‌پرور است قصهٔ ارباب معرفت / رمزی برو بپرس، حدیثی بیا بگو

    قصهٔ اهلِ معرفت جان‌پرور است؛ برو رمزی بپرس و بیا حدیثی بگو.

  11. حافظ گرت به مجلس او راه می‌دهند / می نوش و ترک زرق ز بهر خدا بگو

    حافظ، اگر به مجلسِ او راهت می‌دهند، باده بنوش و به خاطرِ خدا ریاکاری را کنار بگذار.

تعبیر فال

چشم‌به‌راه خبری از کسی هستید که دور است؛ خبر او می‌رسد. پیام خود را به واسطه‌ای امین بسپارید و از او بخواهید خطاهای شما را با بزرگواری ببیند. به ادعای کسانی که خود عمل نمی‌کنند بها ندهید. از اهل دانش و تجربه بپرسید و بیاموزید. اگر به جایی که می‌خواهید راه یافتید، بی‌ریا و خودتان باشید.

درباره این غزل

غزلی بلند با ردیفِ «بگو»، که سراسر پیام‌هایی است برای پیک و صبا. بیتِ هفتم درخواستی فروتنانه دارد، «هر چند ما بدیم، تو ما را بدان مگیر»، و بیتِ پایانی پیامِ همیشگیِ حافظ را تکرار می‌کند: ترکِ زرق و ریاکاری.

موضوع‌ها: امید و مژده · صبر · سفر و غربت · معنویت و عرفان · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا