غزل ۴۱۶: خنک نسیم معنبر شمامه‌ای دل‌خواه

خنک نسیم معنبر شمامه‌ای دل‌خواه
که در هوای تو برخاست بامداد پگاه

دلیل راه شو ای طایر خجسته‌لقا
که دیده آب شد از شوق خاک آن درگاه

به یاد شخص نزارم که غرق خون دل است
هلال را ز کنار افق کنید نگاه

منم که بی تو نفس می‌کشم، زهی خجلت
مگر تو عفو کنی ور نه چیست عذر گناه؟

ز دوستان تو آموخت در طریقت مهر
سپیده دم که صبا چاک زد شعار سیاه

به عشق روی تو روزی که از جهان بروم
ز تربتم بدمد سرخ‌گل به جای گیاه

مده به خاطر نازک ملالت از من زود
که حافظ تو خود این لحظه گفت «بسم الله»

معنی ابیات

  1. خنک نسیم معنبر شمامه‌ای دل‌خواه / که در هوای تو برخاست بامداد پگاه

    خوشا نسیمِ عنبرآگین و بوی دلخواهی که بامدادِ زود در هوای تو برخاست.

  2. دلیل راه شو ای طایر خجسته‌لقا / که دیده آب شد از شوق خاک آن درگاه

    ای پرندهٔ خجسته‌دیدار، راهنمای راه شو، که دیده از شوقِ خاکِ آن درگاه آب شد.

  3. به یاد شخص نزارم که غرق خون دل است / هلال را ز کنار افق کنید نگاه

    به یادِ پیکرِ لاغرِ من که غرقِ خونِ دل است، هلال را از کنارِ افق نگاه کنید.

  4. منم که بی تو نفس می‌کشم، زهی خجلت / مگر تو عفو کنی ور نه چیست عذر گناه؟

    منم که بی تو نفس می‌کشم؛ چه شرمی! مگر تو ببخشی، وگرنه عذرِ این گناه چیست؟

  5. ز دوستان تو آموخت در طریقت مهر / سپیده دم که صبا چاک زد شعار سیاه

    صبا سپیده‌دم که جامهٔ سیاه (شب) را چاک زد، در طریقتِ مهر از دوستانِ تو آموخته بود.

  6. به عشق روی تو روزی که از جهان بروم / ز تربتم بدمد سرخ‌گل به جای گیاه

    روزی که به عشقِ روی تو از جهان بروم، از گورم به جای گیاه گلِ سرخ می‌روید.

  7. مده به خاطر نازک ملالت از من زود / که حافظ تو خود این لحظه گفت «بسم الله»

    از من زود ملالت به دلِ نازکت راه مده، که حافظِ تو همین لحظه «بسم‌الله» گفت (تازه آغاز کرده است).

تعبیر فال

نسیمی خوش از سوی کسی که دوستش دارید می‌رسد و نشانهٔ نزدیک شدن خبر است. از دوری او لاغر و دلتنگ شده‌اید و از اینکه بی او زندگی می‌کنید شرمسارید. پوزش بخواهید؛ امید بخشش هست. این مهر تا پایان عمر با شما می‌ماند و اثرش پس از شما نیز خواهد ماند. شکیبا باشید و کار را تازه آغاز‌شده بدانید.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ چهارمش از لطیف‌ترین بیان‌های دلبستگی است: «منم که بی تو نفس می‌کشم، زهی خجلت». بیتِ پایانی پایانی شیرین دارد: از من زود ملول مشو، که حافظ همین لحظه «بسم‌الله» گفته و کار تازه آغاز شده است.

موضوع‌ها: عشق · امید و مژده · دل‌شکستگی · معنویت و عرفان · آغاز دوباره

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا