غزل ۴۱۳: خط عذار یار که بگرفت ماه از او

خط عذار یار که بگرفت ماه از او
خوش حلقه‌ای‌ست لیک به در نیست راه از او

ابروی دوست گوشهٔ محراب دولت است
آن جا بمال چهره و حاجت بخواه از او

ای جرعه‌نوش مجلس جم! سینه پاک دار
کآیینه‌ای‌ست جام جهان‌بین که آه از او

کردار اهل صومعه‌ام کرد می‌پرست
این دود بین که نامهٔ من شد سیاه از او

سلطان غم هر آن چه تواند بگو بکن
من برده‌ام به باده‌فروشان پناه از او

ساقی چراغ می به ره آفتاب دار
گو بر فروز مشعلهٔ صبحگاه از او

آبی به روزنامهٔ اعمال ما فشان
باشد توان سترد حروف گناه از او

حافظ که ساز مطرب عشاق ساز کرد
خالی مباد عرصهٔ این بزمگاه از او

آیا در این خیال که دارد گدای شهر
روزی بود که یاد کند پادشاه از او؟

معنی ابیات

  1. خط عذار یار که بگرفت ماه از او / خوش حلقه‌ای‌ست لیک به در نیست راه از او

    خطِ چهرهٔ یار که ماه را در خود گرفت، حلقه‌ای خوش است، اما راهِ بیرون رفتن از آن نیست.

  2. ابروی دوست گوشهٔ محراب دولت است / آن جا بمال چهره و حاجت بخواه از او

    ابروی دوست گوشهٔ محرابِ دولت است؛ آنجا چهره بر خاک بمال و حاجت را از او بخواه.

  3. ای جرعه‌نوش مجلس جم! سینه پاک دار / کآیینه‌ای‌ست جام جهان‌بین که آه از او

    ای جرعه‌نوشِ مجلسِ جمشید، سینه را پاک نگه دار، که جامِ جهان‌بین آینه‌ای است که آه تیره‌اش می‌کند.

  4. کردار اهل صومعه‌ام کرد می‌پرست / این دود بین که نامهٔ من شد سیاه از او

    کردارِ اهلِ صومعه مرا باده‌پرست کرد؛ این دود را ببین که نامهٔ اعمالم از آن سیاه شد.

  5. سلطان غم هر آن چه تواند بگو بکن / من برده‌ام به باده‌فروشان پناه از او

    سلطانِ غم هرچه می‌تواند بگو بکند؛ من از او به باده‌فروشان پناه برده‌ام.

  6. ساقی چراغ می به ره آفتاب دار / گو بر فروز مشعلهٔ صبحگاه از او

    ساقی، چراغِ باده را بر سرِ راهِ آفتاب بگیر؛ بگو مشعلِ صبحگاه را از آن برافروزد.

  7. آبی به روزنامهٔ اعمال ما فشان / باشد توان سترد حروف گناه از او

    آبی از باده بر روزنامهٔ اعمالِ ما بیفشان، شاید بتوان حروفِ گناه را با آن پاک کرد.

  8. حافظ که ساز مطرب عشاق ساز کرد / خالی مباد عرصهٔ این بزمگاه از او

    حافظ که سازِ نوازندهٔ عاشقان را کوک کرد، این بزمگاه از او خالی مباد.

  9. آیا در این خیال که دارد گدای شهر / روزی بود که یاد کند پادشاه از او؟

    آیا در این خیال که گدای شهر دارد، روزی می‌رسد که پادشاه از او یاد کند؟

تعبیر فال

به دل‌بستگی‌ای گرفتارید که راه بیرون رفتن ندارد، ولی خوشایند است. حاجت خود را فروتنانه از همان کسی بخواهید که به او دل داده‌اید. دل را پاک نگه دارید، چون کدورت اندک هم آینه را تار می‌کند. از دورویی دیگران سرخورده شده‌اید؛ در برابر غم پناهی یافته‌اید. امید دارید کسی بلندپایه شما را به یاد آورد؛ این امید بی‌جا نیست.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «از او». بیتِ سوم پندی ظریف دارد: دل جامِ جهان‌بین است و آینه‌ای که آه بر آن بخار می‌نشاند، پس باید پاکش داشت. بیتِ چهارم با طنزی آشنا می‌گوید که ریای اهلِ صومعه بود که او را به میخانه کشاند.

موضوع‌ها: عشق · امید و مژده

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا