غزل ۴۱۲: مرا چشمی‌ست خون‌افشان ز دست آن کمان‌ابرو

مرا چشمی‌ست خون‌افشان ز دست آن کمان‌ابرو
جهان بس فتنه خواهد دید از آن چشم و از آن ابرو

غلام چشم آن ترکم که در خواب خوش مستی
نگارین گلشنش روی است و مشکین سایبان ابرو

هلالی شد تنم زین غم که با طغرا‌ی ابرو‌یش
که باشد مه که بنماید ز طاق آسمان ابرو؟

رقیبان غافل و ما را از آن چشم و جبین هر دم
هزاران گونه پیغام است و حاجب در میان، ابرو

روان گوشه‌گیران را جبینش طرفه گلزار‌ی‌ست
که بر طرف سمن‌زارش همی گردد چمان ابرو

دگر حور و پری را کس نگوید با چنین حسنی
که این را این چنین چشم است و آن را آن چنان ابرو

تو کافر‌دل نمی‌بندی نقاب زلف و می‌ترسم
که محرابم بگرداند خم آن دل‌ستان ابرو

اگر چه مرغ زیرک بود حافظ در هوادار‌ی
به تیر غمزه صیدش کرد چشم آن کمان‌ابرو

معنی ابیات

  1. مرا چشمی‌ست خون‌افشان ز دست آن کمان‌ابرو / جهان بس فتنه خواهد دید از آن چشم و از آن ابرو

    از دستِ آن کمان‌ابرو چشمی خون‌افشان دارم؛ جهان از آن چشم و آن ابرو فتنه‌های بسیار خواهد دید.

  2. غلام چشم آن ترکم که در خواب خوش مستی / نگارین گلشنش روی است و مشکین سایبان ابرو

    بندهٔ چشمِ آن ترکم که در خوابِ خوشِ مستی، رویش گلشنی نگارین است و ابرویش سایبانی مشکین.

  3. هلالی شد تنم زین غم که با طغرا‌ی ابرو‌یش / که باشد مه که بنماید ز طاق آسمان ابرو؟

    تنم از این غم مانندِ هلال لاغر و خمیده شد، که با طغرای (نشانِ شاهانهٔ) ابروی او، ماه کیست که از طاقِ آسمان ابرو بنماید؟

  4. رقیبان غافل و ما را از آن چشم و جبین هر دم / هزاران گونه پیغام است و حاجب در میان، ابرو

    رقیبان غافل‌اند، و ما هر دم از آن چشم و پیشانی هزارگونه پیام داریم، و ابرو در میانه پرده‌دار است.

  5. روان گوشه‌گیران را جبینش طرفه گلزار‌ی‌ست / که بر طرف سمن‌زارش همی گردد چمان ابرو

    پیشانی‌اش برای روانِ گوشه‌نشینان گلزاری شگفت است، که ابرو بر کنارهٔ سمن‌زارش خرامان می‌گردد.

  6. دگر حور و پری را کس نگوید با چنین حسنی / که این را این چنین چشم است و آن را آن چنان ابرو

    با چنین زیبایی‌ای دیگر کسی از حور و پری نام نمی‌برد، که این چنین چشمی دارد و آن چنان ابرویی.

  7. تو کافر‌دل نمی‌بندی نقاب زلف و می‌ترسم / که محرابم بگرداند خم آن دل‌ستان ابرو

    تو، ای کافردل، نقابِ زلف نمی‌بندی، و می‌ترسم خمِ آن ابروی دلستان محرابم را از قبله بگرداند.

  8. اگر چه مرغ زیرک بود حافظ در هوادار‌ی / به تیر غمزه صیدش کرد چشم آن کمان‌ابرو

    هرچند حافظ در هواداری مرغی زیرک بود، چشمِ آن کمان‌ابرو با تیرِ غمزه شکارش کرد.

تعبیر فال

با همهٔ زیرکی گرفتار جاذبه‌ای شده‌اید که از آن گریزی نیست. میان شما و آن کس نشانه‌ها و پیام‌هایی پنهان هست که دیگران از آن بی‌خبرند؛ به همین نشانه‌ها توجه کنید. این دل‌بستگی آرامش و برنامهٔ شما را بر هم می‌زند. بپذیرید که در این کار اختیار کامل ندارید، و با خود مهربان باشید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ابرو» که سراسر در وصفِ ابرو و چشمِ یار است. بیتِ چهارم با «حاجب» بازی می‌کند، که هم به معنای ابروست و هم پرده‌دارِ شاه: میانِ چشم و پیشانی پیام‌ها رد و بدل می‌شود و ابرو پرده‌دارِ آن است. بیتِ سوم ابرو را به «طغرا»، نقشِ خمیدهٔ امضای شاهان، مانند می‌کند.

موضوع‌ها: عشق · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا