غزل ۳۴۹: دوش سودای رخش گفتم ز سر بیرون کنم

دوش سودای رخش گفتم ز سر بیرون کنم
گفت کو زنجیر؟ تا تدبیر این مجنون کنم

قامتش را سرو گفتم، سر کشید از من به خشم
دوستان از راست می‌رنجد نگارم، چون کنم؟

نکته ناسنجیده گفتم دلبرا معذور دار
عشوه‌ای فرمای تا من طبع را موزون کنم

زردرویی می‌کشم زان طبع نازک، بی‌گناه
ساقیا جامی بده تا چهره را گلگون کنم

ای نسیم منزل لیلی خدا را تا به کی
ربع را برهم زنم، اطلال را جیحون کنم

من که ره بردم به گنج حسن بی‌پایان دوست
صد گدای همچو خود را بعد از این قارون کنم

ای مه صاحب قران، از بنده حافظ یاد کن
تا دعای دولت آن حسن روزافزون کنم

معنی ابیات

  1. دوش سودای رخش گفتم ز سر بیرون کنم / گفت کو زنجیر؟ تا تدبیر این مجنون کنم

    دیشب گفتم سودای رخش را از سر بیرون می‌کنم؛ گفت: زنجیر کجاست تا تدبیرِ این دیوانه را بکنم؟

  2. قامتش را سرو گفتم، سر کشید از من به خشم / دوستان از راست می‌رنجد نگارم، چون کنم؟

    قامتش را سرو خواندم، با خشم از من سر کشید؛ دوستان، نگارم از سخنِ راست می‌رنجد، چه کنم؟

  3. نکته ناسنجیده گفتم دلبرا معذور دار / عشوه‌ای فرمای تا من طبع را موزون کنم

    ای دلبر، نکته‌ای ناسنجیده گفتم، معذورم بدار؛ عشوه‌ای کن تا طبعم را موزون کنم.

  4. زردرویی می‌کشم زان طبع نازک، بی‌گناه / ساقیا جامی بده تا چهره را گلگون کنم

    از آن طبعِ نازک بی‌گناه زردرویی می‌کشم؛ ساقی، جامی بده تا چهره را گلگون کنم.

  5. ای نسیم منزل لیلی خدا را تا به کی / ربع را برهم زنم، اطلال را جیحون کنم

    ای نسیمِ منزلِ لیلی، تو را به خدا، تا کی منزلگاه را برهم بزنم و ویرانه‌ها را (از اشک) جیحون کنم؟

  6. من که ره بردم به گنج حسن بی‌پایان دوست / صد گدای همچو خود را بعد از این قارون کنم

    منی که به گنجِ زیباییِ بی‌پایانِ دوست راه بردم، از این پس صد گدا مانندِ خود را قارون می‌کنم.

  7. ای مه صاحب قران، از بنده حافظ یاد کن / تا دعای دولت آن حسن روزافزون کنم

    ای ماهِ صاحب‌قران، از بنده حافظ یاد کن، تا دعای دولتِ آن زیباییِ روزافزون را بگویم.

تعبیر فال

هرچه می‌کوشید این دلبستگی را از سر بیرون کنید، نمی‌توانید. کسی که دوستش دارید زودرنج است و حتی از سخن راست می‌رنجد؛ در گفتار با او سنجیده باشید و اگر سخنی ناسنجیده گفته‌اید پوزش بخواهید. اندوه بیهوده را بس کنید. آنچه یافته‌اید گنجی است که می‌تواند دیگران را هم بهره‌مند کند. از او بخواهید شما را از یاد نبرد.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ دومش گلایه‌ای شیرین و پرآوازه است: «قامتش را سرو گفتم، سر کشید از من به خشم / دوستان! از راست می‌رنجد نگارم، چون کنم؟»؛ بازیِ «سرو» و «راست» در آن ظریف است. بیتِ نخست پاسخِ یار را دارد: برای این دیوانه زنجیر بیاورید.

موضوع‌ها: عشق · پول و دارایی · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا