غزل ۳۴۸: دیده دریا کنم و صبر به صحرا فکنم

دیده دریا کنم و صبر به صحرا فکنم
واندر این کار، دل خویش به دریا فکنم

از دل تنگ گنه‌کار برآرم آهی
کآتش اندر گنه آدم و حوا فکنم

مایهٔ خوش‌دلی آن جاست که دل‌دار آن جاست
می‌کنم جهد که خود را مگر آن جا فکنم

بگشا بند قبا ای مه خورشیدکلاه!
تا چو زلفت سر سودا زده در پا فکنم

خورده‌ام تیر فلک، باده بده تا سرمست
عقده در بند کمرترکش جوزا فکنم

جرعهٔ جام بر این تخت روان افشانم
غلغل چنگ در این گنبد مینا فکنم

حافظا! تکیه بر ایام چو سهو است و خطا
من چرا عشرت امروز به فردا فکنم؟

معنی ابیات

  1. دیده دریا کنم و صبر به صحرا فکنم / واندر این کار، دل خویش به دریا فکنم

    چشمم را از اشک دریا می‌کنم و شکیبایی را به صحرا می‌اندازم، و در این کار دلم را به دریا می‌زنم.

  2. از دل تنگ گنه‌کار برآرم آهی / کآتش اندر گنه آدم و حوا فکنم

    از دلِ تنگ و گناهکارم آهی برمی‌آورم که آتش در گناهِ آدم و حوا بیفکند.

  3. مایهٔ خوش‌دلی آن جاست که دل‌دار آن جاست / می‌کنم جهد که خود را مگر آن جا فکنم

    مایهٔ خوش‌دلی آنجاست که دلدار آنجاست؛ می‌کوشم که مگر خود را به آنجا برسانم.

  4. بگشا بند قبا ای مه خورشیدکلاه! / تا چو زلفت سر سودا زده در پا فکنم

    ای ماهِ خورشیدکلاه، بندِ قبایت را بگشا تا مانندِ زلفت، سرِ سوداییِ خود را به پایت بیفکنم.

  5. خورده‌ام تیر فلک، باده بده تا سرمست / عقده در بند کمرترکش جوزا فکنم

    تیرِ آسمان را خورده‌ام؛ باده بده تا سرمست، گره در کمربندِ ترکشِ جوزا بیندازم (با سرنوشت پنجه درافکنم).

  6. جرعهٔ جام بر این تخت روان افشانم / غلغل چنگ در این گنبد مینا فکنم

    جرعهٔ جام را بر این تختِ روان (آسمان) بیفشانم و غلغلهٔ چنگ را در این گنبدِ نیلگون بیندازم.

  7. حافظا! تکیه بر ایام چو سهو است و خطا / من چرا عشرت امروز به فردا فکنم؟

    حافظ، چون تکیه بر روزگار اشتباه و خطاست، چرا شادیِ امروز را به فردا بیندازم؟

تعبیر فال

هنگام آن است که دل به دریا بزنید و شکیبایی بی‌حاصل را کنار بگذارید. شادی شما همان‌جاست که دلدار شماست؛ بکوشید خود را به آنجا برسانید. از ضربه‌های روزگار نهراسید و با شور و جسارت پیش بروید. به فردا اعتمادی نیست؛ کاری را که دلتان می‌خواهد امروز انجام دهید.

درباره این غزل

غزلی پرشور با ردیفِ «فکنم»، از تصمیمِ عاشق به دل به دریا زدن. در بیت‌های میانی حافظ با جسارت به آسمان و ستارگان پنجه می‌اندازد، و بیتِ پایانی پیامِ همیشگیِ او را تکرار می‌کند: به فردا تکیه نکن.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا