غزل ۳۴۷: صنما با غم عشق تو چه تدبیر کنم؟
صنما با غم عشق تو چه تدبیر کنم؟
تا به کی در غم تو نالهٔ شبگیر کنم؟
دل دیوانه از آن شد که نصیحت شنود
مگرش هم ز سر زلف تو زنجیر کنم
آن چه در مدت هجر تو کشیدم هیهات
در یکی نامه محال است که تحریر کنم
با سر زلف تو مجموع پریشانی خود
کو مجالی که سراسر همه تقریر کنم؟
آن زمان کآرزوی دیدن جانم باشد
در نظر نقش رخ خوب تو تصویر کنم
گر بدانم که وصال تو بدین دست دهد
دین و دل را همه دربازم و توفیر کنم
دور شو از برم ای واعظ و بیهوده مگوی
من نه آنم که دگر گوش به تزویر کنم
نیست امید صلاحی ز فساد حافظ
چون که تقدیر چنین است، چه تدبیر کنم؟
معنی ابیات
صنما با غم عشق تو چه تدبیر کنم؟ / تا به کی در غم تو نالهٔ شبگیر کنم؟
ای زیبارو، با غمِ عشقِ تو چه چاره کنم؟ تا کی در غمِ تو نالهٔ سحرگاهی سر دهم؟
دل دیوانه از آن شد که نصیحت شنود / مگرش هم ز سر زلف تو زنجیر کنم
دلِ دیوانه از آن حال گذشته که پند بشنود؛ مگر با زنجیرِ زلفِ تو آن را به بند کشم.
آن چه در مدت هجر تو کشیدم هیهات / در یکی نامه محال است که تحریر کنم
آنچه در دورانِ دوریِ تو کشیدم، هیهات! محال است که در یک نامه بنویسم.
با سر زلف تو مجموع پریشانی خود / کو مجالی که سراسر همه تقریر کنم؟
کو فرصتی که همهٔ پریشانیِ خود را، همراه با زلفِ پریشانِ تو، سراسر بازگو کنم؟
آن زمان کآرزوی دیدن جانم باشد / در نظر نقش رخ خوب تو تصویر کنم
هرگاه جانم آرزوی دیدارت را دارد، نقشِ روی زیبایت را در برابرِ چشم تصویر میکنم.
گر بدانم که وصال تو بدین دست دهد / دین و دل را همه دربازم و توفیر کنم
اگر بدانم که وصالِ تو اینگونه به دست میآید، دین و دل را یکسره میبازم و این را سود میشمارم.
دور شو از برم ای واعظ و بیهوده مگوی / من نه آنم که دگر گوش به تزویر کنم
ای واعظ، از کنارم دور شو و بیهوده مگو؛ من دیگر کسی نیستم که به نیرنگ گوش بسپارم.
نیست امید صلاحی ز فساد حافظ / چون که تقدیر چنین است، چه تدبیر کنم؟
از حافظِ تباهشده امیدِ صلاح نیست؛ وقتی تقدیر چنین است، چه چارهای کنم؟
تعبیر فال
چارهای برای این دلبستگی نمییابید و شبها را با اندوه میگذرانید. دل شما دیگر پند نمیپذیرد و آنچه در دوری کشیدهاید گفتنی نیست. برای رسیدن به او از همه چیز میگذرید. به سخنان فریبندهٔ نصیحتگران گوش ندهید. آنچه هستید سرنوشت شماست؛ آن را بپذیرید و آرام بگیرید.
- نیت کلی: همهچیز در دستِ شما نیست؛ پذیرفتن آرامتان میکند.
- عشق: دلبستگیتان چارهناپذیر است و برای رسیدن به او از بسیاری چیزها میگذرید؛ اما خودتان را بهکلی نبازید.
- کار: به سخنانِ فریبنده گوش ندهید. آنچه را نمیتوانید تغییر دهید بپذیرید و نیرویتان را برای آنچه در دستِ شماست نگه دارید.
- سفر: دلتنگیتان را در نامه یا پیامی بنویسید؛ هنوز هنگامِ سفر نرسیده است.
درباره این غزل
غزلی در درماندگیِ عاشق، با ردیفِ «کنم» و قافیههایی چون تدبیر، تقدیر، تحریر و تقریر. آغاز و پایانِ آن دو روی یک پرسشاند، «چه تدبیر کنم؟»، و پاسخِ حافظ در بیتِ آخر پذیرشِ تقدیر است.
موضوعها: عشق · فراق و دلتنگی · وصال
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز