غزل ۳۰۴: دارای جهان نصرت دین خسرو کامل

دارای جهان نصرت دین خسرو کامل
یحیی بن مظفر ملک عالم عادل

ای درگه اسلام پناه تو گشاده
بر روی زمین روزنهٔ جان و در دل

تعظیم تو بر جان و خرد واجب و لازم
انعام تو بر کون و مکان فایض و شامل

روز ازل از کلک تو یک قطره سیاهی
بر روی مه افتاد که شد حل مسائل

خورشید چو آن خال سیه دید، به دل گفت
ای کاج که من بودمی آن هندوی مقبل

شاها فلک از بزم تو در رقص و سماع است
دست طرب از دامن این زمزمه مگسل

می نوش و جهان بخش که از زلف کمندت
شد گردن بدخواه گرفتار سلاسل

دور فلکی یکسره بر منهج عدل است
خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل

حافظ قلم شاه جهان مقسم رزق است
از بهر معیشت مکن اندیشهٔ باطل

معنی ابیات

  1. دارای جهان نصرت دین خسرو کامل / یحیی بن مظفر ملک عالم عادل

    فرمانروای جهان، یاورِ دین، پادشاهِ کامل، یحیی بن مظفر، فرمانروای دادگرِ جهان.

  2. ای درگه اسلام پناه تو گشاده / بر روی زمین روزنهٔ جان و در دل

    ای که درگاهِ اسلام‌پناهت بر روی زمین گشوده است و روزنهٔ جان و درِ دل به سوی توست.

  3. تعظیم تو بر جان و خرد واجب و لازم / انعام تو بر کون و مکان فایض و شامل

    بزرگداشتِ تو بر جان و خرد واجب و لازم است، و بخششِ تو بر همهٔ هستی روان و فراگیر.

  4. روز ازل از کلک تو یک قطره سیاهی / بر روی مه افتاد که شد حل مسائل

    روزِ ازل یک قطره سیاهی از قلمِ تو بر روی ماه افتاد، و مسئلهٔ لکه‌های ماه با آن حل شد.

  5. خورشید چو آن خال سیه دید، به دل گفت / ای کاج که من بودمی آن هندوی مقبل

    خورشید چون آن خالِ سیاه را دید، در دل گفت: ای کاش من آن سیاهِ نیک‌بخت بودم.

  6. شاها فلک از بزم تو در رقص و سماع است / دست طرب از دامن این زمزمه مگسل

    ای شاه، آسمان از بزمِ تو در رقص و سماع است؛ دستِ شادی را از دامنِ این زمزمه رها مکن.

  7. می نوش و جهان بخش که از زلف کمندت / شد گردن بدخواه گرفتار سلاسل

    باده بنوش و جهان را ببخش، که از کمندِ زلفت گردنِ بدخواه گرفتارِ زنجیر شد.

  8. دور فلکی یکسره بر منهج عدل است / خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل

    گردشِ آسمان یکسره بر راهِ داد است؛ خوش باش، که ستمگر به منزل نمی‌رسد.

  9. حافظ قلم شاه جهان مقسم رزق است / از بهر معیشت مکن اندیشهٔ باطل

    حافظ، قلمِ شاهِ جهان تقسیم‌کنندهٔ روزی است؛ برای گذرانِ زندگی اندیشهٔ بیهوده مکن.

تعبیر فال

فالی نیک است: روزگار به سوی داد می‌گردد و ستمگر به مقصد نمی‌رسد؛ دل خوش دارید. اگر در پناه یا خدمت کسی دادگر و بخشنده هستید، قدر آن را بدانید. بدخواهان گرفتار کار خود خواهند شد. دربارهٔ روزی و گذران زندگی نگران نباشید؛ آنچه سهم شماست به شما می‌رسد.

درباره این غزل

غزلی در ستایشِ شاه یحیی بن مظفر، از شاهزادگانِ آلِ مظفر. بیتِ چهارم تصویری شگفت دارد: لکه‌های ماه قطره‌ای از جوهرِ قلمِ اوست. بیتِ هشتم، «خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل»، از جملهٔ بیت‌هایی است که فراتر از ستایش، پندی ماندگار شده است.

موضوع‌ها: امید و مژده · شادی و غنیمت دم · کامیابی و کار · سفر و غربت

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا