غزل ۳۷۴: بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم

اگر غم لشکر انگیزد که خون عاشقان ریزد
من و ساقی به هم تازیم و بنیادش براندازیم

شراب ارغوانی را گلاب اندر قدح ریزیم
نسیم عطرگردان را، شکر در مجمر اندازیم

چو در دست است رودی خوش، بزن مطرب سرودی خوش
که دست‌افشان غزل خوانیم و پاکوبان سر اندازیم

صبا! خاک وجود ما، بدان عالی‌جناب انداز
بود کآن شاه خوبان را نظر بر منظر اندازیم

یکی از عقل می‌لافد، یکی طامات می‌بافد
بیا کاین داوری‌ها را به پیش داور اندازیم

بهشت عدن اگر خواهی، بیا با ما به میخانه
که از پای خمت روزی، به حوض کوثر اندازیم

سخن‌دانی و خوش‌خوانی نمی‌ورزند در شیراز
بیا حافظ که تا خود را، به ملکی دیگر اندازیم

معنی ابیات

  1. بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم / فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم

    بیا تا گل نثار کنیم و باده در جام بریزیم، سقفِ آسمان را بشکافیم و طرحی نو دراندازیم.

  2. اگر غم لشکر انگیزد که خون عاشقان ریزد / من و ساقی به هم تازیم و بنیادش براندازیم

    اگر غم لشکر بیاراید تا خونِ عاشقان را بریزد، من و ساقی با هم بر آن می‌تازیم و بنیادش را برمی‌اندازیم.

  3. شراب ارغوانی را گلاب اندر قدح ریزیم / نسیم عطرگردان را، شکر در مجمر اندازیم

    گلاب را در جامِ شرابِ ارغوانی بریزیم، و برای نسیمِ عطرگردان، شکر در آتشدان بیندازیم.

  4. چو در دست است رودی خوش، بزن مطرب سرودی خوش / که دست‌افشان غزل خوانیم و پاکوبان سر اندازیم

    ای نوازنده، اکنون که سازی خوش در دست داری، سرودی خوش بزن، تا دست‌افشان غزل بخوانیم و پای‌کوبان سر از پا نشناسیم.

  5. صبا! خاک وجود ما، بدان عالی‌جناب انداز / بود کآن شاه خوبان را نظر بر منظر اندازیم

    ای صبا، خاکِ وجودِ ما را به آن پیشگاهِ بلند ببر، شاید نگاهی به آن شاهِ زیبارویان بیندازیم.

  6. یکی از عقل می‌لافد، یکی طامات می‌بافد / بیا کاین داوری‌ها را به پیش داور اندازیم

    یکی از عقل لاف می‌زند و یکی سخنانِ گزاف می‌بافد؛ بیا تا این داوری‌ها را پیشِ داور ببریم.

  7. بهشت عدن اگر خواهی، بیا با ما به میخانه / که از پای خمت روزی، به حوض کوثر اندازیم

    اگر بهشتِ عدن می‌خواهی، با ما به میخانه بیا، تا روزی از پای خمِ باده تو را به حوضِ کوثر برسانیم.

  8. سخن‌دانی و خوش‌خوانی نمی‌ورزند در شیراز / بیا حافظ که تا خود را، به ملکی دیگر اندازیم

    در شیراز قدرِ سخن‌دانی و خوش‌خوانی را نمی‌دانند؛ بیا حافظ، تا خود را به سرزمینی دیگر بیندازیم.

تعبیر فال

فالی پرشور و نیک است: هنگام آن رسیده که با شادی و جسارت طرحی نو درافکنید و وضع کهنه را دگرگون کنید. اگر غم هجوم آورد، با یاری دوست بر آن چیره می‌شوید. از بحث‌های بیهوده دست بکشید و داوری را به خدا واگذارید. اگر در اینجا قدر هنر شما را نمی‌دانند، به رفتن به جایی تازه بیندیشید.

درباره این غزل

از پرآوازه‌ترین غزل‌های حافظ، با مطلعِ «بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم / فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم»، که آن را سرودِ شادی و دگرگونی دانسته‌اند. بیتِ پایانی گلایه‌ای کم‌یاب از شیراز است: «سخن‌دانی و خوش‌خوانی نمی‌ورزند در شیراز».

موضوع‌ها: امید و مژده · شادی و غنیمت دم · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا