غزل ۱۶۴: نفس باد صبا مشک‌فشان خواهد شد

نفس باد صبا مشک‌فشان خواهد شد
عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد

ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد
چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد

این تطاول که کشید از غم هجران بلبل
تا سراپردهٔ گل نعره‌زنان خواهد شد

گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگیر
مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد

ای دل ار عشرت امروز به فردا فکنی
مایهٔ نقد بقا را که ضمان خواهد شد؟

ماه شعبان منه از دست قدح، کاین خورشید
از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد

گل عزیز است غنیمت شمریدش صحبت
که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد

مطربا مجلس انس است غزل خوان و سرود
چند گویی که چنین رفت و چنان خواهد شد؟

حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود
قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد

معنی ابیات

  1. نفس باد صبا مشک‌فشان خواهد شد / عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد

    نفسِ بادِ صبا مشک‌افشان خواهد شد و جهانِ پیر دوباره جوان خواهد شد.

  2. ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد / چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد

    ارغوان جامِ عقیق‌رنگش را به سمن خواهد داد و چشمِ نرگس به شقایق خیره خواهد ماند.

  3. این تطاول که کشید از غم هجران بلبل / تا سراپردهٔ گل نعره‌زنان خواهد شد

    بلبل، با این‌همه ستمی که از غمِ دوری کشید، فریادزنان تا سراپردهٔ گل خواهد رفت.

  4. گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگیر / مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد

    اگر از مسجد به خرابات رفتم خرده مگیر؛ مجلسِ وعظ طولانی است و وقت می‌گذرد.

  5. ای دل ار عشرت امروز به فردا فکنی / مایهٔ نقد بقا را که ضمان خواهد شد؟

    ای دل، اگر شادیِ امروز را به فردا بیندازی، چه کسی ضامنِ سرمایهٔ نقدِ زندگی خواهد بود؟

  6. ماه شعبان منه از دست قدح، کاین خورشید / از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد

    در ماهِ شعبان جام را از دست مگذار، که این خورشید (جامِ باده) تا شبِ عیدِ رمضان از چشم پنهان خواهد شد.

  7. گل عزیز است غنیمت شمریدش صحبت / که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد

    گل عزیز است؛ همنشینی با او را غنیمت بشمارید، که از این راه به باغ آمد و از آن راه خواهد رفت.

  8. مطربا مجلس انس است غزل خوان و سرود / چند گویی که چنین رفت و چنان خواهد شد؟

    ای نوازنده، مجلسِ انس است؛ غزل و سرود بخوان. تا کی می‌گویی چنین گذشت و چنان خواهد شد؟

  9. حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود / قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد

    حافظ برای تو به سرزمینِ هستی آمد؛ برای بدرودش گامی پیش بگذار، که به‌زودی خواهد رفت.

تعبیر فال

فالی نیکوست: روزگار تازه می‌شود و جوانی و شادابی بازمی‌گردد. دوران جدایی به سر می‌آید. خوشی امروز را به فردا نیندازید، که کسی ضامن فردا نیست. قدر همنشینی با عزیزان را بدانید که زودگذر است. از گذشته و آینده کمتر بگویید و همین لحظه را دریابید.

درباره این غزل

غزلی بهاری که با مژدهٔ جوان شدنِ دوبارهٔ جهان آغاز می‌شود و به پیامِ همیشگیِ حافظ می‌رسد: دم را غنیمت بشمار. بیتِ ششم به ماهِ شعبان و نزدیک شدنِ رمضان اشاره دارد، که در آن باده کنار گذاشته می‌شد.

موضوع‌ها: امید و مژده · شادی و غنیمت دم · آغاز دوباره · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا