غزل ۱۹: ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست؟

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست؟
منزل آن مه عاشق‌کش عیار کجاست؟

شب تار است و ره وادی ایمن در پیش
آتش طور کجا موعد دیدار کجاست؟

هر که آمد به جهان نقش خرابی دارد
در خرابات بگویید که هشیار کجاست؟

آن‌کس است اهل بشارت که اشارت داند
نکته‌ها هست بسی محرم اسرار کجاست؟

هر سر موی مرا با تو هزاران کار است
ما کجاییم و ملامت‌گر بی‌کار کجاست؟

باز پرسید ز گیسوی شکن در شکنش
کاین دل غم‌زده سرگشته گرفتار کجاست؟

عقل دیوانه شد آن سلسلهٔ مشکین کو؟
دل ز ما گوشه گرفت ابروی دلدار کجاست؟

ساقی و مطرب و می جمله مهیاست ولی
عیش بی‌یار مهیا نشود یار کجاست؟

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج
فکر معقول بفرما گل بی‌خار کجاست؟

معنی ابیات

  1. ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست؟ / منزل آن مه عاشق‌کش عیار کجاست؟

    ای نسیمِ سحر، آرامگاهِ یار کجاست؟ منزلِ آن ماهِ عاشق‌کشِ عیار کجاست؟

  2. شب تار است و ره وادی ایمن در پیش / آتش طور کجا موعد دیدار کجاست؟

    شب تاریک است و راهِ وادیِ ایمن در پیش؛ آتشِ طور کجاست؟ وعده‌گاهِ دیدار کجاست؟

  3. هر که آمد به جهان نقش خرابی دارد / در خرابات بگویید که هشیار کجاست؟

    هر کس به جهان آمد، نقشِ ویرانی دارد؛ در خرابات بگویید که هشیار کجاست؟

  4. آن‌کس است اهل بشارت که اشارت داند / نکته‌ها هست بسی محرم اسرار کجاست؟

    اهلِ بشارت کسی است که اشارت را بفهمد؛ نکته‌ها بسیار است، محرمِ اسرار کجاست؟

  5. هر سر موی مرا با تو هزاران کار است / ما کجاییم و ملامت‌گر بی‌کار کجاست؟

    هر سرِ موی من با تو هزاران کار دارد؛ ما کجاییم و سرزنشگرِ بیکار کجاست؟

  6. باز پرسید ز گیسوی شکن در شکنش / کاین دل غم‌زده سرگشته گرفتار کجاست؟

    از گیسوی شکن‌در‌شکنش بازپرسید که این دلِ غمزدهٔ سرگشتهٔ گرفتار کجاست؟

  7. عقل دیوانه شد آن سلسلهٔ مشکین کو؟ / دل ز ما گوشه گرفت ابروی دلدار کجاست؟

    عقل دیوانه شد؛ آن زنجیرِ مشکینِ زلف کو؟ دل از ما کناره گرفت؛ ابروی دلدار کجاست؟

  8. ساقی و مطرب و می جمله مهیاست ولی / عیش بی‌یار مهیا نشود یار کجاست؟

    ساقی و نوازنده و باده همه آماده است، اما عیش بی‌یار آماده نمی‌شود؛ یار کجاست؟

  9. حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج / فکر معقول بفرما گل بی‌خار کجاست؟

    حافظ، از بادِ خزان در چمنِ روزگار مرنج؛ اندیشهٔ خردمندانه کن: گلِ بی‌خار کجاست؟

تعبیر فال

در جست‌وجوی کسی یا چیزی هستید و راه را تاریک می‌بینید. همه‌چیز فراهم است جز همان که دلتان می‌خواهد. به نشانه‌ها توجه کنید و راز خود را با هر کسی نگویید. از ناملایمات نرنجید؛ هیچ گلی بی‌خار نیست. با امید به جست‌وجو ادامه دهید تا راه روشن شود.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «کجاست» که سراسر پرسش و جست‌وجوست. بیتِ دوم به داستانِ موسی اشاره دارد که در شبِ تار در وادیِ ایمن آتشی بر کوهِ طور دید، و بیتِ پایانی، «فکرِ معقول بفرما گلِ بی‌خار کجاست؟»، از پرنقل‌ترین دلداری‌های حافظ است.

موضوع‌ها: امید و مژده · آغاز دوباره · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا