غزل ۴۸۱: بشنو این نکته که خود را ز غم آزاده کنی

بشنو این نکته که خود را ز غم آزاده کنی
خون خوری گر طلب روزی ننهاده کنی

آخرالامر گل کوزه‌گران خواهی شد
حالیا فکر سبو کن که پر از باده کنی

گر از آن آدمیانی که بهشتت هوس است
عیش با آدمی‌یی چند پری‌زاده کنی

تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزاف
مگر اسباب بزرگی همه آماده کنی

اجرها باشدت ای خسرو شیرین‌دهنان
گر نگاهی سوی فرهاد دل‌افتاده کنی

خاطرت کی رقم فیض پذیرد، هیهات!
مگر از نقش پراگنده ورق ساده کنی

کار خود گر به کرم بازگذاری حافظ
ای بسا عیش که با بخت خداداده کنی

ای صبا بندگی خواجه جلال‌الدین کن
که جهان پر سمن و سوسن آزاده کنی

معنی ابیات

  1. بشنو این نکته که خود را ز غم آزاده کنی / خون خوری گر طلب روزی ننهاده کنی

    این نکته را بشنو تا خود را از غم آزاد کنی: اگر روزیِ قسمت‌نشده را بخواهی، خون می‌خوری.

  2. آخرالامر گل کوزه‌گران خواهی شد / حالیا فکر سبو کن که پر از باده کنی

    سرانجام گلِ کوزه‌گران خواهی شد؛ اکنون به فکرِ سبویی باش که پر از باده کنی.

  3. گر از آن آدمیانی که بهشتت هوس است / عیش با آدمی‌یی چند پری‌زاده کنی

    اگر از آن آدمیانی که هوسِ بهشت داری، با چند آدمیِ پری‌زاده خوش باش.

  4. تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزاف / مگر اسباب بزرگی همه آماده کنی

    بر جای بزرگان بیهوده نمی‌توان تکیه زد، مگر آنکه همهٔ اسبابِ بزرگی را فراهم کنی.

  5. اجرها باشدت ای خسرو شیرین‌دهنان / گر نگاهی سوی فرهاد دل‌افتاده کنی

    ای خسروِ شیرین‌دهنان، اگر نگاهی به فرهادِ دل‌افتاده کنی، پاداش‌ها داری.

  6. خاطرت کی رقم فیض پذیرد، هیهات! / مگر از نقش پراگنده ورق ساده کنی

    هیهات، خاطرت کی نقشِ فیض را می‌پذیرد، مگر آنکه برگ را از نقش‌های پراکنده پاک و ساده کنی؟

  7. کار خود گر به کرم بازگذاری حافظ / ای بسا عیش که با بخت خداداده کنی

    حافظ، اگر کارِ خود را به بخششِ خدا واگذاری، بسا خوشی که با بختِ خدادادی خواهی کرد.

  8. ای صبا بندگی خواجه جلال‌الدین کن / که جهان پر سمن و سوسن آزاده کنی

    ای صبا، بندگیِ خواجه جلال‌الدین را کن، تا جهان را پر از سمن و سوسنِ آزاده کنی.

تعبیر فال

آنچه قسمت شما نیست را به زور نخواهید؛ جز رنج حاصلی ندارد. عمر کوتاه است، پس اکنون را دریابید. جایگاه بلند بدون فراهم کردن شایستگی‌های آن به دست نمی‌آید. دل را از اندیشه‌های پراکنده پاک کنید تا لطف در آن جا بگیرد. کار خود را به بخشندگی خدا واگذارید؛ بخت خدادادی شما را به خوشی می‌رساند.

درباره این غزل

غزلی در پندِ قناعت که با «خون خوری گر طلبِ روزیِ ننهاده کنی» آغاز می‌شود. بیتِ چهارم، «تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزاف / مگر اسبابِ بزرگی همه آماده کنی»، از پندهای پرنقلِ حافظ است، و بیتِ ششم دلِ پذیرای فیض را به برگی ساده و بی‌نقش مانند می‌کند. در پایان از خواجه جلال‌الدین یاد می‌شود، که او را از وزیرانِ روزگارِ حافظ دانسته‌اند.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · دعا و توکل

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا