غزل ۴۸۲: ای دل! به کوی عشق گذاری نمیکنی
ای دل! به کوی عشق گذاری نمیکنی
اسباب جمع داری و کاری نمیکنی
چوگان حکم در کف و گویی نمیزنی
باز ظفر به دست و شکاری نمیکنی
این خون که موج میزند اندر جگر تو را
در کار رنگ و بوی نگاری نمیکنی
مشکین از آن نشد دم خلقت که چون صبا
بر خاک کوی دوست گذاری نمیکنی
ترسم کز این چمن نبری آستین گل
کز گلشنش تحمل خاری نمیکنی
در آستین جان تو صد نافه مدرج است
وآن را فدای طرهٔ یاری نمیکنی
ساغر لطیف و دلکش و می، افکنی به خاک
واندیشه از بلای خماری نمیکنی
حافظ برو که بندگی پادشاه وقت
گر جمله میکنند، تو باری نمیکنی
معنی ابیات
ای دل! به کوی عشق گذاری نمیکنی / اسباب جمع داری و کاری نمیکنی
ای دل، به کوی عشق گذری نمیکنی؛ اسباب را فراهم داری و کاری نمیکنی.
چوگان حکم در کف و گویی نمیزنی / باز ظفر به دست و شکاری نمیکنی
چوگانِ فرمان در دست داری و گویی نمیزنی؛ بازِ پیروزی در دستِ توست و شکاری نمیکنی.
این خون که موج میزند اندر جگر تو را / در کار رنگ و بوی نگاری نمیکنی
این خونی را که در جگرت موج میزند، در کارِ رنگ و بوی نگاری نمیکنی.
مشکین از آن نشد دم خلقت که چون صبا / بر خاک کوی دوست گذاری نمیکنی
نفَسِ تو از آن رو مشکین نشد که مانندِ صبا بر خاکِ کوی دوست گذری نمیکنی.
ترسم کز این چمن نبری آستین گل / کز گلشنش تحمل خاری نمیکنی
میترسم از این چمن آستینی گل نبری، که از گلشنش تحملِ خاری را نمیکنی.
در آستین جان تو صد نافه مدرج است / وآن را فدای طرهٔ یاری نمیکنی
در آستینِ جانِ تو صد نافهٔ مشک پیچیده است و آن را فدای طرهٔ یاری نمیکنی.
ساغر لطیف و دلکش و می، افکنی به خاک / واندیشه از بلای خماری نمیکنی
ساغرِ لطیف و دلکش و باده را به خاک میافکنی و از بلای خماری اندیشه نمیکنی.
حافظ برو که بندگی پادشاه وقت / گر جمله میکنند، تو باری نمیکنی
حافظ، برو، که اگر همه بندگیِ پادشاهِ زمان را میکنند، تو دستکم نمیکنی.
تعبیر فال
همهٔ ابزار و تواناییها را دارید ولی دست به کار نمیشوید. فرصت و پیروزی در دسترس است و از آن بهره نمیبرید. تا سختی کوچکی را تحمل نکنید به حاصل نمیرسید. استعدادهای خود را پنهان نگه داشتهاید؛ آنها را به کار ببرید. آنچه دارید را هدر ندهید و به پیامد آن بیندیشید. اکنون وقت اقدام است.
- نیت کلی: همهٔ ابزار و تواناییها را دارید، اما دست به کار نمیشوید؛ اکنون وقتِ اقدام است.
- عشق: تا سختیِ کوچکی را تحمل نکنید، به حاصل نمیرسید؛ گذری به کوی دوست کنید.
- کار: فرصت و پیروزی در دسترس است و از آن بهره نمیبرید؛ استعدادهایتان را پنهان نگه داشتهاید، آنها را به کار ببرید.
- سفر: وسایلِ سفر فراهم است؛ دیگر بهانه نیاورید و راه بیفتید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «نمیکنی» که سراسر سرزنشِ دلی است که همه چیز دارد و کاری نمیکند: «چوگانِ حکم در کف و گویی نمیزنی». بیتِ پنجم پندی آشناست: کسی که تحملِ خار را ندارد، از گلشن آستینی گل نمیبرد.
موضوعها: پند و راهنمایی · کامیابی و کار · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز