غزل ۳۳۴: گر دست رسد در سر زلفین تو بازم
گر دست رسد در سر زلفین تو بازم
چون گوی چه سرها که به چوگان تو بازم
زلف تو مرا عمر دراز است ولی نیست
در دست، سر مویی از آن عمر درازم
پروانهٔ راحت بده ای شمع که امشب
از آتش دل پیش تو چون شمع گدازم
آن دم که به یک خنده دهم جان چو صراحی
مستان تو خواهم که گزارند نمازم
چون نیست نماز من آلوده نمازی
در میکده زان کم نشود سوز و گدازم
در مسجد و میخانه خیالت اگر آید
محراب و کمانچه ز دو ابروی تو سازم
گر خلوت ما را شبی از رخ بفروزی
چون صبح بر آفاق جهان سر بفرازم
محمود بود عاقبت کار در این راه
گر سر برود در سر سودای ایازم
حافظ غم دل با که بگویم؟ که در این دور
جز جام نشاید که بود محرم رازم
معنی ابیات
گر دست رسد در سر زلفین تو بازم / چون گوی چه سرها که به چوگان تو بازم
اگر دوباره دستم به سرِ زلفت برسد، چه سرها که مانندِ گوی در چوگانِ تو ببازم!
زلف تو مرا عمر دراز است ولی نیست / در دست، سر مویی از آن عمر درازم
زلفِ تو برایم عمرِ دراز است، اما سرِ مویی از آن عمرِ دراز در دستِ من نیست.
پروانهٔ راحت بده ای شمع که امشب / از آتش دل پیش تو چون شمع گدازم
ای شمع، پروانهٔ (اجازهٔ) آسایش بده، که امشب از آتشِ دل پیشِ تو مانندِ شمع میگدازم.
آن دم که به یک خنده دهم جان چو صراحی / مستان تو خواهم که گزارند نمازم
آن دم که مانندِ صراحی با یک خنده جان بدهم، میخواهم مستانِ تو بر من نماز بگزارند.
چون نیست نماز من آلوده نمازی / در میکده زان کم نشود سوز و گدازم
چون نمازِ منِ آلوده نمازی نیست، سوز و گدازم در میکده از آن کم نمیشود.
در مسجد و میخانه خیالت اگر آید / محراب و کمانچه ز دو ابروی تو سازم
اگر در مسجد و میخانه خیالت بیاید، از دو ابروی تو محراب و کمانچه میسازم.
گر خلوت ما را شبی از رخ بفروزی / چون صبح بر آفاق جهان سر بفرازم
اگر شبی خلوتِ ما را با رخت روشن کنی، مانندِ صبح بر افقِ جهان سر برمیافرازم.
محمود بود عاقبت کار در این راه / گر سر برود در سر سودای ایازم
اگر سرم در سودای ایاز برود، سرانجامِ کار در این راه محمود (ستوده) خواهد بود.
حافظ غم دل با که بگویم؟ که در این دور / جز جام نشاید که بود محرم رازم
حافظ، غمِ دل را با که بگویم؟ که در این روزگار جز جام شایستهٔ محرمِ رازم نیست.
تعبیر فال
آمادهاید همه چیز را در راه او بگذارید، اما هنوز چیزی از او در دست ندارید. از او بخواهید اندکی آرامش به شما بدهد، زیرا در آتش دل میسوزید. هر جا باشید به او میاندیشید. یک شب دیدار، شما را سربلند و روشن خواهد کرد. فرجام این راه نیک است. اما در این روزگار محرم رازی نمییابید؛ خاموش بمانید.
- نیت کلی: فرجامِ این راه نیک است؛ «محمود بود عاقبتِ کار در این راه».
- عشق: آمادهاید همه چیز را در راهِ او بگذارید، اما هنوز چیزی در دست ندارید؛ یک شب دیدار شما را سربلند و روشن میکند.
- کار: در این روزگار محرمِ رازی نمییابید؛ نقشههایتان را برای همه بازگو نکنید.
- سفر: سفری که با یادِ عزیزی همراه باشد، به خیر میانجامد.
درباره این غزل
غزلی که بیتِ هشتمش با بازیِ نامها به داستانِ محمودِ غزنوی و ایاز اشاره میکند: اگر سر در سودای ایاز برود، عاقبت «محمود» است. بیتِ ششم تصویری شگفت دارد: ابروی یار در مسجد محراب و در میخانه کمانچه میشود.
موضوعها: پند و راهنمایی · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز