غزل ۱۴۰: دلبر برفت و دلشدگان را خبر نکرد
دلبر برفت و دلشدگان را خبر نکرد
یاد حریف شهر و رفیق سفر نکرد
یا بخت من طریق مروت فروگذاشت
یا او به شاهراه طریقت گذر نکرد
گفتم مگر به گریه دلش مهربان کنم
چون سخت بود در دل سنگش اثر نکرد
شوخی مکن که مرغ دل بیقرار من
سودای دام عاشقی از سر به درنکرد
هر کس که دید روی تو بوسید چشم من
کاری که کرد دیدهٔ من، بینظر نکرد
من ایستاده تا کنمش جان فدا چو شمع
او خود گذر به ما چو نسیم سحر نکرد
معنی ابیات
دلبر برفت و دلشدگان را خبر نکرد / یاد حریف شهر و رفیق سفر نکرد
دلبر رفت و دلدادگان را خبر نکرد؛ نه یادی از همدمِ شهر کرد و نه از همراهِ سفر.
یا بخت من طریق مروت فروگذاشت / یا او به شاهراه طریقت گذر نکرد
یا بختِ من راهِ جوانمردی را رها کرد، یا او از شاهراهِ طریقت گذر نکرد.
گفتم مگر به گریه دلش مهربان کنم / چون سخت بود در دل سنگش اثر نکرد
گفتم شاید با گریه دلش را مهربان کنم؛ چون دلِ سنگش سخت بود، اثر نکرد.
شوخی مکن که مرغ دل بیقرار من / سودای دام عاشقی از سر به درنکرد
شوخی مکن، که پرندهٔ دلِ بیقرارِ من هوای دامِ عاشقی را از سر بیرون نکرد.
هر کس که دید روی تو بوسید چشم من / کاری که کرد دیدهٔ من، بینظر نکرد
هر کس روی تو را دید، چشمِ مرا بوسید؛ کاری که چشمِ من کرد، بیبصیرت نکرد.
من ایستاده تا کنمش جان فدا چو شمع / او خود گذر به ما چو نسیم سحر نکرد
من ایستاده بودم تا مانندِ شمع جانم را فدایش کنم، اما او مانندِ نسیمِ سحر حتی گذری به ما نکرد.
تعبیر فال
کسی بیخبر رفته و نزدیکان خود را از یاد برده است. نمیدانید از بخت شماست یا از بیمهری او. گریه و خواهش در دل او اثر نکرده، اما دل شما هنوز دست از این دلبستگی برنمیدارد. انتخاب شما از سر بصیرت بوده است؛ خود را سرزنش نکنید، ولی بیش از این هم خود را نیازارید.
- نیت کلی: کسی بیخبر رفته است؛ خود را سرزنش نکنید، اما بیش از این هم خود را نیازارید.
- عشق: گریه و خواهش در دلِ او اثر نکرده، اما دلِ شما هنوز دست برنمیدارد؛ انتخابتان از سرِ بصیرت بوده است.
- کار: نمیدانید از بختِ شماست یا از بیمهریِ دیگران؛ به جای ایستادن و انتظار، راهِ خود را دنبال کنید.
- سفر: کسی بیخداحافظی سفر کرده است؛ خبرش دیر میرسد.
درباره این غزل
غزلی کوتاه در رفتنِ بیخبرِ یار، با ردیفِ «نکرد». بیتِ پنجم از ظریفترین بیتهای حافظ است: هر کس روی یار را دید، چشمِ عاشق را بوسید، چون دانست که دلباختنش بیدلیل نبوده است.
موضوعها: عشق · بخت و دگرگونی روزگار · سفر و غربت · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز