غزل ۱۴۱: دیدی ای دل که غم عشق دگربار چه کرد؟
دیدی ای دل که غم عشق دگربار چه کرد؟
چون بشد دلبر و با یار وفادار چه کرد
آه از آن نرگس جادو که چه بازی انگیخت
آه از آن مست که با مردم هشیار چه کرد
اشک من رنگ شفق یافت ز بیمهری یار
طالع بیشفقت بین که در این کار چه کرد
برقی از منزل لیلی بدرخشید سحر
وه که با خرمن مجنون دلافگار چه کرد
ساقیا جام میام ده که نگارندهٔ غیب
نیست معلوم که در پردهٔ اسرار چه کرد
آن که پرنقش زد این دایرهٔ مینایی
کس ندانست که در گردش پرگار چه کرد
فکر عشق آتش غم در دل حافظ زد و سوخت
یار دیرینه ببینید که با یار چه کرد
معنی ابیات
دیدی ای دل که غم عشق دگربار چه کرد؟ / چون بشد دلبر و با یار وفادار چه کرد
ای دل، دیدی که غمِ عشق بار دیگر چه کرد؟ دلبر رفت، و با یارِ وفادار چه کرد.
آه از آن نرگس جادو که چه بازی انگیخت / آه از آن مست که با مردم هشیار چه کرد
آه از آن چشمِ جادو که چه بازیای به پا کرد؛ آه از آن مست که با مردمِ هشیار چه کرد.
اشک من رنگ شفق یافت ز بیمهری یار / طالع بیشفقت بین که در این کار چه کرد
اشکِ من از بیمهریِ یار رنگِ شفق گرفت؛ طالعِ بیمهر را ببین که در این کار چه کرد.
برقی از منزل لیلی بدرخشید سحر / وه که با خرمن مجنون دلافگار چه کرد
سحرگاه برقی از منزلِ لیلی درخشید؛ وه که با خرمنِ مجنونِ دلافگار چه کرد.
ساقیا جام میام ده که نگارندهٔ غیب / نیست معلوم که در پردهٔ اسرار چه کرد
ساقی، جامِ بادهام بده، که معلوم نیست نگارندهٔ غیب در پردهٔ رازها چه کرد.
آن که پرنقش زد این دایرهٔ مینایی / کس ندانست که در گردش پرگار چه کرد
آن که این دایرهٔ مینایی (آسمان) را پرنقش ساخت، کسی ندانست که در گردشِ پرگار چه کرد.
فکر عشق آتش غم در دل حافظ زد و سوخت / یار دیرینه ببینید که با یار چه کرد
اندیشهٔ عشق آتشِ غم در دلِ حافظ زد و سوزاند؛ ببینید یارِ دیرینه با یار چه کرد.
تعبیر فال
بار دیگر دل به عشقی دادید و بار دیگر زخم خوردید؛ از کسی که دیرزمانی دوست شما بود انتظار وفا داشتید. اشک ریختهاید و بخت یاری نکرده است. راز آنچه پیش آمده بر کسی آشکار نیست؛ خود را با چرا و چگونه نیازارید. این آتش فرو مینشیند؛ به خود زمان بدهید.
- نیت کلی: رازِ آنچه پیش آمده بر کسی آشکار نیست؛ خود را با چرا و چگونه نیازارید و به خود زمان بدهید.
- عشق: بار دیگر دل دادید و زخم خوردید؛ از کسی که دیرزمانی دوستتان بود انتظارِ وفا داشتید. این آتش فرومینشیند.
- کار: بخت این بار یاری نکرد؛ از تجربه درس بگیرید و دوباره، با احتیاطِ بیشتر، آغاز کنید.
- سفر: پس از روزهای سخت، سفری آرام برای فاصله گرفتن از غم سودمند است.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «چه کرد» که حیرت و اندوهِ عاشقی رهاشده را بیان میکند. بیتِ ششم از بیتهای پرسشگرانهٔ حافظ دربارهٔ رازِ آفرینش است: «کس ندانست که در گردشِ پرگار چه کرد».
موضوعها: دوستی و وفا · دلشکستگی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز