غزل ۳۱: آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است
یا رب این تأثیر دولت در کدامین کوکب است؟

تا به گیسوی تو دست ناسزایان کم رسد
هر دلی از حلقه‌ای در ذکر یارب یارب است

کشته چاه زنخدان توام کز هر طرف
صد هزارش گردن جان زیر طوق غبغب است

شهسوار من که مه آیینه دار روی اوست
تاج خورشید بلندش خاک نعل مرکب است

عکس خوی بر عارضش بین کآفتاب گرم رو
در هوای آن عرق تا هست هر روزش تب است

من نخواهم کرد ترک لعل یار و جام می
زاهدان معذور داریدم که اینم مذهب است

اندر آن ساعت که بر پشت صبا بندند زین
با سلیمان چون برانم من که مورم مرکب است

آن که ناوک بر دل من زیر چشمی می‌زند
قوت جان حافظش در خندهٔ زیر لب است

آب حیوانش ز منقار بلاغت می‌چکد
زاغ کلک من بنامیزد چه عالی مشرب است

معنی ابیات

  1. آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است / یا رب این تأثیر دولت در کدامین کوکب است؟

    آن شبِ قدری که اهلِ خلوت از آن سخن می‌گویند، امشب است؛ خدایا، این اثرِ بخت در کدام ستاره است؟

  2. تا به گیسوی تو دست ناسزایان کم رسد / هر دلی از حلقه‌ای در ذکر یارب یارب است

    تا دستِ ناسزایان کمتر به گیسوی تو برسد، هر دلی از حلقه‌ای در ذکرِ «یا رب، یا رب» است.

  3. کشته چاه زنخدان توام کز هر طرف / صد هزارش گردن جان زیر طوق غبغب است

    کشتهٔ چاهِ زنخدانِ توام، که از هر سو صد هزار گردنِ جان زیرِ طوقِ غبغبِ اوست.

  4. شهسوار من که مه آیینه دار روی اوست / تاج خورشید بلندش خاک نعل مرکب است

    شهسوارِ من، که ماه آینه‌دارِ روی اوست، تاجِ خورشیدِ بلند خاکِ نعلِ اسبِ اوست.

  5. عکس خوی بر عارضش بین کآفتاب گرم رو / در هوای آن عرق تا هست هر روزش تب است

    بازتابِ عرق را بر چهره‌اش ببین، که آفتابِ گرم‌رو در هوای آن عرق هر روز تب دارد.

  6. من نخواهم کرد ترک لعل یار و جام می / زاهدان معذور داریدم که اینم مذهب است

    من لبِ لعلِ یار و جامِ باده را رها نخواهم کرد؛ ای زاهدان، معذورم بدارید، که آیینِ من این است.

  7. اندر آن ساعت که بر پشت صبا بندند زین / با سلیمان چون برانم من که مورم مرکب است

    در آن ساعت که بر پشتِ صبا زین می‌بندند (سلیمان سوار می‌شود)، منی که مَرکبم مور است، چگونه با سلیمان همراه شوم؟

  8. آن که ناوک بر دل من زیر چشمی می‌زند / قوت جان حافظش در خندهٔ زیر لب است

    آن که زیرِ چشمی تیر بر دلِ من می‌زند، نیروی جانِ حافظ در خندهٔ زیرِ لبِ اوست.

  9. آب حیوانش ز منقار بلاغت می‌چکد / زاغ کلک من بنامیزد چه عالی مشرب است

    از منقارِ سخنوریِ زاغِ قلمِ من آبِ حیات می‌چکد؛ آفرین، که چه بلندطبع است.

تعبیر فال

امشب و این روزها برای شما وقتی فرخنده است؛ بخت به شما رو کرده و دعاهایتان به اجابت نزدیک است. از راهی که دلتان برگزیده دست نکشید. اگر خود را در برابر بزرگان ناتوان می‌بینید، نگران نباشید؛ لطفی پنهان شامل حال شماست و سخن و هنرتان اثر می‌کند.

درباره این غزل

غزلی که با یادِ «شبِ قدر» آغاز می‌شود و از این رو آن را در شب‌های قدرِ ماهِ رمضان بسیار می‌خوانند. بیتِ هفتم تصویری فروتنانه دارد: سلیمان بر باد سوار است و شاعر بر مور. بیتِ پایانی، با «زاغِ کلک»، قلمِ سیاهِ شاعر را می‌ستاید.

موضوع‌ها: عشق · امید و مژده · معنویت و عرفان · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا