غزل ۳۰: زلفت هزار دل به یکی تار مو ببست
زلفت هزار دل به یکی تار مو ببست
راه هزار چارهگر از چارسو ببست
تا عاشقان به بوی نسیمش دهند جان
بگشود نافهای و در آرزو ببست
شیدا از آن شدم که نگارم چو ماه نو
ابرو نمود و جلوهگری کرد و رو ببست
ساقی به چند رنگ، می اندر پیاله ریخت
این نقشها نگر که چه خوش در کدو ببست
یا رب چه غمزه کرد صراحی که خون خم
با نعرههای قلقلش اندر گلو ببست
مطرب چه پرده ساخت که در پردهٔ سماع
بر اهل وجد و حال، در هایوهو ببست
حافظ! هر آن که عشق نورزید و وصل خواست
احرام طوف کعبهٔ دل، بیوضو ببست
معنی ابیات
زلفت هزار دل به یکی تار مو ببست / راه هزار چارهگر از چارسو ببست
زلفت هزار دل را با یک تارِ مو بست و راهِ هزار چارهگر را از چهار سو بست.
تا عاشقان به بوی نسیمش دهند جان / بگشود نافهای و در آرزو ببست
تا عاشقان به بوی نسیمش جان بدهند، نافهای گشود و درِ آرزو را بست.
شیدا از آن شدم که نگارم چو ماه نو / ابرو نمود و جلوهگری کرد و رو ببست
شیدا از آن شدم که نگارم مانندِ ماهِ نو ابرو نمود، جلوهگری کرد و روی پوشاند.
ساقی به چند رنگ، می اندر پیاله ریخت / این نقشها نگر که چه خوش در کدو ببست
ساقی باده را به چند رنگ در پیاله ریخت؛ این نقشها را ببین که چه خوش در کدو (ظرفِ باده، و نیز سر) بست.
یا رب چه غمزه کرد صراحی که خون خم / با نعرههای قلقلش اندر گلو ببست
خدایا، صراحی چه غمزهای کرد که خونِ خم (باده) را با نعرههای قلقلش در گلو بست.
مطرب چه پرده ساخت که در پردهٔ سماع / بر اهل وجد و حال، در هایوهو ببست
نوازنده چه پردهای ساخت که در پردهٔ سماع، درِ هایوهو را بر اهلِ وجد و حال بست.
حافظ! هر آن که عشق نورزید و وصل خواست / احرام طوف کعبهٔ دل، بیوضو ببست
حافظ، هر کس عشق نورزید و وصال خواست، بیوضو احرامِ طوافِ کعبهٔ دل بست.
تعبیر فال
دل شما سخت گرفتار شده و راه چاره را بسته میبینید. آنچه میخواهید خود را نشان داده و باز پنهان شده است تا شوق شما بیشتر شود. بدانید که وصال بی عشق و آمادگی به دست نمیآید؛ نخست دل را پاک و نیت را درست کنید، آنگاه گام بردارید.
- نیت کلی: دلتان سخت گرفتار شده و راهِ چاره را بسته میبینید.
- عشق: آنچه میخواهید خود را نشان داده و باز پنهان شده، تا شوقتان بیشتر شود؛ وصال بی عشق و آمادگی به دست نمیآید.
- کار: نخست دل را پاک و نیت را درست کنید، آنگاه گام بردارید.
- سفر: پیش از سفر آماده شوید؛ بیمقدمه راه نیفتید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «ببست» و تصویرهای پیاپی از بستن: زلف دلها را میبندد، نافه درِ آرزو را، و صراحی خونِ خم را در گلو. بیتِ پایانی پیامِ غزل است: وصال بی عشق مانندِ طوافِ کعبه بیوضوست.
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز