غزل ۱۸۷: دلا! بسوز! که سوز تو، کارها بکند

دلا! بسوز! که سوز تو، کارها بکند
نیاز نیم‌شبی، دفع صد بلا بکند

عتاب یار پری‌چهره، عاشقانه بکش!
که یک کرشمه، تلافی صد جفا بکند

ز ملک تا ملکوتش، حجاب بردارند
هر آن‌که خدمت جام جهان‌نما بکند

طبیب عشق، مسیحا‌دم است و مشفق، لیک
چو درد، در تو نبیند؛ که را دوا بکند؟

تو با خدای خود انداز کار! و دل، خوش دار!
که رحم اگر نکند مدعی‌، خدا بکند

ز بخت خفته ملولم، بود که بیداری
به وقت فاتحهٔ صبح، یک دعا بکند؟

بسوخت «حافظ» و بویی به زلف یار نبرد
مگر دلالت این دولتش، صبا بکند

معنی ابیات

  1. دلا! بسوز! که سوز تو، کارها بکند / نیاز نیم‌شبی، دفع صد بلا بکند

    ای دل، بسوز، که سوزِ تو کارها می‌کند؛ نیازِ نیمه‌شب صد بلا را دور می‌کند.

  2. عتاب یار پری‌چهره، عاشقانه بکش! / که یک کرشمه، تلافی صد جفا بکند

    سرزنشِ یارِ پری‌رو را عاشقانه تحمل کن، که یک ناز و نگاهش تلافیِ صد جفا را می‌کند.

  3. ز ملک تا ملکوتش، حجاب بردارند / هر آن‌که خدمت جام جهان‌نما بکند

    هر کس خدمتِ جامِ جهان‌نما کند، پرده‌ها از جهانِ خاکی تا عالمِ ملکوت برایش برداشته می‌شود.

  4. طبیب عشق، مسیحا‌دم است و مشفق، لیک / چو درد، در تو نبیند؛ که را دوا بکند؟

    پزشکِ عشق دمی مسیحایی دارد و مهربان است، اما وقتی دردی در تو نبیند، چه کسی را درمان کند؟

  5. تو با خدای خود انداز کار! و دل، خوش دار! / که رحم اگر نکند مدعی‌، خدا بکند

    کارت را به خدا بسپار و دلت را خوش دار، که اگر مدعی رحم نکند، خدا رحم می‌کند.

  6. ز بخت خفته ملولم، بود که بیداری / به وقت فاتحهٔ صبح، یک دعا بکند؟

    از بختِ خفته‌ام دلتنگم؛ آیا بیداردلی هست که هنگامِ نیایشِ صبح دعایی برایم کند؟

  7. بسوخت «حافظ» و بویی به زلف یار نبرد / مگر دلالت این دولتش، صبا بکند

    حافظ سوخت و بویی از زلفِ یار نبرد؛ مگر بادِ صبا راهِ این خوشبختی را به او نشان دهد.

تعبیر فال

سوز دل و دعای نیمه‌شب شما بی‌اثر نمی‌ماند و بلاها را دور می‌کند. سرزنش و ناز کسی را که دوست دارید با شکیبایی تحمل کنید؛ یک نگاه مهرآمیز همه را جبران خواهد کرد. کار را به خدا بسپارید و دل خوش دارید، حتی اگر دیگران بی‌رحمی کنند. درد خود را پنهان نکنید تا درمان شود.

درباره این غزل

غزلی در ارزشِ سوز و نیاز: هرچه دل بیشتر بسوزد، دعا و درمانش کارسازتر است. بیتِ «تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار» از بیت‌های پرنقلِ دیوان است. «جامِ جهان‌نما» جامِ افسانه‌ای جمشید است که جهان در آن دیده می‌شد.

موضوع‌ها: دعا و توکل

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا