غزل ۲۱۶: آن یار کز او خانهٔ ما جای پری بود

آن یار کز او خانهٔ ما جای پری بود
سر تا قدمش چون پری از عیب بری بود

دل گفت فروکش کنم این شهر به بویش
بیچاره ندانست که یارش سفری بود

تنها نه ز راز دل من پرده برافتاد
تا بود فلک، شیوهٔ او پرده‌دری بود

منظور خردمند من آن ماه که او را
با حسن ادب شیوهٔ صاحب‌نظری بود

از چنگ منش اختر بدمهر به در برد
آری چه کنم؟ دولت دور قمری بود

عذری بنه ای دل، که تو درویشی و او را
در مملکت حسن سر تاجوری بود

اوقات خوش آن بود که با دوست به سر رفت
باقی همه بی‌حاصلی و بی‌خبری بود

خوش بود لب آب و گل و سبزه و نسرین
افسوس که آن گنج روان رهگذری بود

خود را بکش ای بلبل از این رشک که گل را
با باد صبا وقت سحر جلوه‌گری بود

هر گنج سعادت که خدا داد به حافظ
از یمن دعای شب و ورد سحری بود

معنی ابیات

  1. آن یار کز او خانهٔ ما جای پری بود / سر تا قدمش چون پری از عیب بری بود

    آن یاری که خانهٔ ما از او جایگاهِ پری بود، سر تا پایش مانندِ پری از عیب پاک بود.

  2. دل گفت فروکش کنم این شهر به بویش / بیچاره ندانست که یارش سفری بود

    دل گفت به بوی او در این شهر می‌مانم؛ بیچاره ندانست که یارش مسافر بود.

  3. تنها نه ز راز دل من پرده برافتاد / تا بود فلک، شیوهٔ او پرده‌دری بود

    تنها پردهٔ رازِ دلِ من نیفتاد؛ تا آسمان بوده، شیوه‌اش پرده‌دری بوده است.

  4. منظور خردمند من آن ماه که او را / با حسن ادب شیوهٔ صاحب‌نظری بود

    منظورِ خردمندِ من آن ماه بود که با ادبِ نیکو، شیوهٔ صاحب‌نظری داشت.

  5. از چنگ منش اختر بدمهر به در برد / آری چه کنم؟ دولت دور قمری بود

    ستارهٔ نامهربان او را از چنگم بیرون برد؛ آری، چه کنم؟ دولتِ دورانِ ماه بود (گذرا بود).

  6. عذری بنه ای دل، که تو درویشی و او را / در مملکت حسن سر تاجوری بود

    ای دل، عذری بنه، که تو درویشی و او در کشورِ زیبایی سرِ پادشاهی داشت.

  7. اوقات خوش آن بود که با دوست به سر رفت / باقی همه بی‌حاصلی و بی‌خبری بود

    اوقاتِ خوش همان بود که با دوست گذشت؛ باقی همه بی‌حاصلی و بی‌خبری بود.

  8. خوش بود لب آب و گل و سبزه و نسرین / افسوس که آن گنج روان رهگذری بود

    کنارِ آب و گل و سبزه و نسرین خوش بود؛ افسوس که آن گنجِ روان رهگذر بود.

  9. خود را بکش ای بلبل از این رشک که گل را / با باد صبا وقت سحر جلوه‌گری بود

    ای بلبل، از این رشک خود را بکش، که گل سحرگاه با بادِ صبا جلوه‌گری داشت.

  10. هر گنج سعادت که خدا داد به حافظ / از یمن دعای شب و ورد سحری بود

    هر گنجِ سعادتی که خدا به حافظ داد، از برکتِ دعای شب و وردِ سحرگاهی بود.

تعبیر فال

کسی عزیز از کنار شما رفته یا در آستانهٔ رفتن است و دلتان به ماندن او بسته بود. او را ببخشید؛ راه و جایگاهش با شما یکی نبود. آنچه از عمر به حساب می‌آید همان ساعت‌هایی است که با دوست گذشت. بر گذشته دریغ نخورید و بدانید که هر خوشی شما ثمرهٔ دعا و نیایش بوده است.

درباره این غزل

غزلی سوگناک که بسیاری از شارحان آن را در رثای عزیزی از دست رفته دانسته‌اند: «دل گفت فروکش کنم این شهر به بویش / بیچاره ندانست که یارش سفری بود». بیتِ هفتم از نقل‌شده‌ترین بیت‌های حافظ است: «اوقاتِ خوش آن بود که با دوست به سر رفت».

موضوع‌ها: دعا و توکل · سفر و غربت · پول و دارایی · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا