غزل ۲۱۵: به کوی میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟

به کوی میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟
که جوش شاهد و ساقی و شمع و مشعله بود

حدیث عشق که از حرف و صوت مستغنیست
به نالهٔ دف و نی در خروش و ولوله بود

مباحثی که در آن مجلس جنون می‌رفت
ورای مدرسه و قال و قیل مسأله بود

دل از کرشمهٔ ساقی به شکر بود ولی
ز نامساعدی بختش اندکی گله بود

قیاس کردم و آن چشم جادوانهٔ مست
هزار ساحر چون سامریش در گله بود

بگفتمش به لبم بوسه‌ای حوالت کن
به خنده گفت کی‌ات با من این معامله بود؟

ز اخترم نظری سعد در ره است که دوش
میان ماه و رخ یار من مقابله بود

دهان یار که درمان درد حافظ داشت
فغان که وقت مروت چه تنگ حوصله بود

معنی ابیات

  1. به کوی میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟ / که جوش شاهد و ساقی و شمع و مشعله بود

    خدایا، سحرگاه در کوی میکده چه هیاهویی بود، که جوش و خروشِ شاهد و ساقی و شمع و مشعل بود.

  2. حدیث عشق که از حرف و صوت مستغنیست / به نالهٔ دف و نی در خروش و ولوله بود

    حدیثِ عشق، که از حرف و صدا بی‌نیاز است، با نالهٔ دف و نی در خروش و غوغا بود.

  3. مباحثی که در آن مجلس جنون می‌رفت / ورای مدرسه و قال و قیل مسأله بود

    بحث‌هایی که در آن مجلسِ شوریدگی می‌رفت، فراتر از مدرسه و قیل‌وقالِ مسئله بود.

  4. دل از کرشمهٔ ساقی به شکر بود ولی / ز نامساعدی بختش اندکی گله بود

    دل از کرشمهٔ ساقی سپاسگزار بود، اما از ناسازگاریِ بختش اندکی گله داشت.

  5. قیاس کردم و آن چشم جادوانهٔ مست / هزار ساحر چون سامریش در گله بود

    سنجیدم و دیدم آن چشمِ جادوگرِ مست، هزار جادوگر چون سامری را در گله داشت.

  6. بگفتمش به لبم بوسه‌ای حوالت کن / به خنده گفت کی‌ات با من این معامله بود؟

    به او گفتم بوسه‌ای بر لبم حواله کن؛ با خنده گفت: کی میانِ تو و من چنین معامله‌ای بود؟

  7. ز اخترم نظری سعد در ره است که دوش / میان ماه و رخ یار من مقابله بود

    از ستاره‌ام نگاهی سعد در راه است، چرا که دیشب میانِ ماه و چهرهٔ یارِ من رودررویی بود.

  8. دهان یار که درمان درد حافظ داشت / فغان که وقت مروت چه تنگ حوصله بود

    دهانِ یار، که درمانِ دردِ حافظ را داشت، فغان که هنگامِ جوانمردی چه کم‌حوصله بود.

تعبیر فال

در جمعی پرشور و بی‌ریا به چیزی دست می‌یابید که در درس و بحث یافت نمی‌شود. بخت شما رو به بهبود است و نشانهٔ نیکی در راه است. با این حال آنچه می‌خواهید به‌آسانی و فوری داده نمی‌شود؛ طرف مقابل کم‌حوصله است و پاسخش با شوخی همراه خواهد بود. سپاسگزار باشید و گله را کوتاه کنید.

درباره این غزل

غزلی که شبی پرشور در میکده را وصف می‌کند، جایی که «حدیثِ عشق که از حرف و صوت مستغنی‌ست» با دف و نی بیان می‌شود. بیتِ سوم مرزِ دانشِ مدرسه و دانشِ عشق را نشان می‌دهد، و بیتِ هفتم از اصطلاحِ نجومیِ «مقابله» برای نویدِ بختِ نیک بهره می‌گیرد.

موضوع‌ها: صبر · بخت و دگرگونی روزگار · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا