غزل ۴۱۸: گر تیغ بارد در کوی آن ماه
گر تیغ بارد در کوی آن ماه
گردن نهادیم الحکم لله
آیین تقوا ما نیز دانیم
لیکن چه چاره با بخت گمراه؟
ما شیخ و واعظ کمتر شناسیم
یا جام باده یا قصه کوتاه
من رند و عاشق در موسم گل
آن گاه توبه؟ استغفرالله
مهر تو عکسی بر ما نیفکند
آیینهرویا! آه از دلت آه
الصبر مر و العمر فان
یا لیت شعري حتام ألقاه
حافظ چه نالی گر وصل خواهی؟
خون بایدت خورد در گاه و بیگاه
معنی ابیات
گر تیغ بارد در کوی آن ماه / گردن نهادیم الحکم لله
اگر در کوی آن ماه شمشیر ببارد، گردن نهادهایم؛ فرمان از آنِ خداست.
آیین تقوا ما نیز دانیم / لیکن چه چاره با بخت گمراه؟
ما نیز آیینِ پرهیزگاری را میدانیم، اما با بختِ گمراه چه چارهای داریم؟
ما شیخ و واعظ کمتر شناسیم / یا جام باده یا قصه کوتاه
ما شیخ و واعظ را کمتر میشناسیم؛ یا جامِ باده بده، یا سخن را کوتاه کن.
من رند و عاشق در موسم گل / آن گاه توبه؟ استغفرالله
من رند و عاشقم، آن هم در فصلِ گل؛ آنگاه توبه کنم؟ پناه بر خدا!
مهر تو عکسی بر ما نیفکند / آیینهرویا! آه از دلت آه
مهرِ تو پرتوی بر ما نینداخت؛ ای آینهرو، آه از دلِ تو، آه.
الصبر مر و العمر فان / یا لیت شعري حتام ألقاه
(به عربی:) شکیبایی تلخ است و عمر فانی؛ کاش میدانستم تا کی باید در انتظارِ دیدارش باشم.
حافظ چه نالی گر وصل خواهی؟ / خون بایدت خورد در گاه و بیگاه
حافظ، اگر وصل میخواهی، چرا مینالی؟ باید گاه و بیگاه خونِ دل بخوری.
تعبیر فال
در راهی که برگزیدهاید سختی هست و باید آن را بپذیرید. میدانید کار درست چیست، ولی دل و بخت شما را به سوی دیگری میبرد؛ با خود صادق باشید. آن کس هنوز پاسخی به مهر شما نداده است. صبر تلخ است و عمر میگذرد، اما رسیدن به خواسته بدون رنج ممکن نیست. گله نکنید و پایدار بمانید.
- نیت کلی: در راهی که برگزیدهاید سختی هست و باید آن را بپذیرید؛ گله نکنید و پایدار بمانید.
- عشق: او هنوز پاسخی به مهرِ شما نداده است؛ صبر تلخ است و عمر میگذرد، اما رسیدن بی رنج ممکن نیست.
- کار: میدانید کارِ درست چیست، اما دل شما را به سوی دیگری میبرد؛ با خود صادق باشید.
- سفر: سفری که در پیش دارید دشواری دارد، اما اگر دلتان با آن است، بپذیریدش.
درباره این غزل
غزلی کوتاهوزن با قافیهٔ «ـاه» که عبارتهای عربی در آن آمیخته است: «الحکم لله» و «استغفرالله». بیتِ ششم، «الصبر مُرّ و العمر فانٍ»، تلخیِ انتظار را میگوید، و بیتِ پایانی پاسخِ آن است: وصل بی خونِ دل به دست نمیآید.
موضوعها: صبر · بخت و دگرگونی روزگار · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز