غزل ۴۱۹: وصال او ز عمر جاودان به

وصال او ز عمر جاودان به
خداوندا مرا آن ده که آن به

به شمشیرم زد و با کس نگفتم
که راز دوست از دشمن نهان به

به داغ بندگی مردن بر این در
به جان او که از ملک جهان به

خدا را از طبیب من بپرسید
که آخر کی شود این ناتوان به؟

گلی کآن پایمال سرو ما گشت
بود خاکش ز خون ارغوان به

به خلدم دعوت ای زاهد! مفرما
که این سیب زنخ، زآن بوستان به

دلا! دائم گدای کوی او باش
به حکم آن که دولت جاودان به

جوانا! سر متاب از پند پیران
که رأی پیر از بخت جوان به

شبی می‌گفت چشم کس ندیده‌ست
ز مروارید گوشم در جهان به

اگر چه زنده‌رود آب حیات است
ولی شیراز ما از اصفهان به

سخن اندر دهان دوست شکر
ولیکن گفتهٔ حافظ از آن به

معنی ابیات

  1. وصال او ز عمر جاودان به / خداوندا مرا آن ده که آن به

    وصالِ او از عمرِ جاودان بهتر است؛ خداوندا، آن را به من بده که بهتر است.

  2. به شمشیرم زد و با کس نگفتم / که راز دوست از دشمن نهان به

    با شمشیر زدم و به کسی نگفتم، که رازِ دوست از دشمن پنهان بهتر است.

  3. به داغ بندگی مردن بر این در / به جان او که از ملک جهان به

    به جانِ او سوگند، که با داغِ بندگی بر این در مردن، از پادشاهیِ جهان بهتر است.

  4. خدا را از طبیب من بپرسید / که آخر کی شود این ناتوان به؟

    تو را به خدا از پزشکِ من بپرسید که آخر این ناتوان کی بهتر می‌شود؟

  5. گلی کآن پایمال سرو ما گشت / بود خاکش ز خون ارغوان به

    گلی که پایمالِ سروِ ما شد، خاکش از خونِ ارغوان بهتر است.

  6. به خلدم دعوت ای زاهد! مفرما / که این سیب زنخ، زآن بوستان به

    ای زاهد، مرا به بهشت دعوت مکن، که این سیبِ زنخدان از آن بوستان بهتر است.

  7. دلا! دائم گدای کوی او باش / به حکم آن که دولت جاودان به

    ای دل، همیشه گدای کوی او باش، به حکمِ آنکه دولتِ جاودان بهتر است.

  8. جوانا! سر متاب از پند پیران / که رأی پیر از بخت جوان به

    ای جوان، از پندِ پیران سر مپیچ، که رأیِ پیر از بختِ جوان بهتر است.

  9. شبی می‌گفت چشم کس ندیده‌ست / ز مروارید گوشم در جهان به

    شبی می‌گفت: هیچ چشمی در جهان بهتر از مرواریدِ گوشِ من ندیده است.

  10. اگر چه زنده‌رود آب حیات است / ولی شیراز ما از اصفهان به

    هرچند زاینده‌رود آبِ حیات است، اما شیرازِ ما از اصفهان بهتر است.

  11. سخن اندر دهان دوست شکر / ولیکن گفتهٔ حافظ از آن به

    سخن در دهانِ دوست شکر است، اما گفتهٔ حافظ از آن بهتر است.

تعبیر فال

آنچه دل شما می‌خواهد از هر دارایی و مقامی برایتان بهتر است؛ همان را بخواهید. رنجی را که از دوست دیده‌اید نزد دیگران بازگو نکنید. وفاداری و فروتنی شما را سربلند می‌کند. از پند بزرگ‌ترها رو نگردانید که تجربهٔ آنان از بخت خوش کارسازتر است. جایی که هستید از جای دیگر برایتان بهتر است.

درباره این غزل

غزلی شیرین با ردیفِ «به» (بهتر)، که هر بیتش چیزی را بر چیزی برتری می‌دهد. مصراعِ «که رأیِ پیر از بختِ جوان به» از پرنقل‌ترین پندهای حافظ است، و بیتِ دهم مهرِ او به شیراز را نشان می‌دهد: «ولی شیرازِ ما از اصفهان به».

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · بخت و دگرگونی روزگار · دل‌شکستگی · معنویت و عرفان · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا