غزل ۲۱۴: دیدم به خواب خوش که به دستم پیاله بود

دیدم به خواب خوش که به دستم پیاله بود
تعبیر رفت و کار به دولت حواله بود

چل سال رنج و غصه کشیدیم و عاقبت
تدبیر ما به دست شراب دوساله بود

آن نافهٔ مراد که می‌خواستم ز بخت
در چین زلف آن بت مشکین کلاله بود

از دست برده بود خمار غمم سحر
دولت مساعد آمد و می در پیاله بود

بر آستان میکده خون می‌خورم مدام
روزی ما ز خوان قدر این نواله بود

هر کو نکاشت مهر و ز خوبی گلی نچید
در رهگذار باد نگهبان لاله بود

بر طرف گلشنم گذر افتاد وقت صبح
آن دم که کار مرغ سحر آه و ناله بود

دیدیم شعر دلکش حافظ به مدح شاه
یک بیت از این قصیده به از صد رساله بود

آن شاه تندحمله که خورشید شیرگیر
پیشش به روز معرکه کمتر غزاله بود

معنی ابیات

  1. دیدم به خواب خوش که به دستم پیاله بود / تعبیر رفت و کار به دولت حواله بود

    خوابی خوش دیدم که پیاله‌ای به دستم بود؛ تعبیرش گذشت و کار به بختِ بلند واگذار شد.

  2. چل سال رنج و غصه کشیدیم و عاقبت / تدبیر ما به دست شراب دوساله بود

    چهل سال رنج و غصه کشیدیم و سرانجام چارهٔ کارِ ما به دستِ شرابِ دوساله بود.

  3. آن نافهٔ مراد که می‌خواستم ز بخت / در چین زلف آن بت مشکین کلاله بود

    آن نافهٔ مشکِ مرادی که از بخت می‌خواستم، در چینِ زلفِ آن بتِ مشکین‌گیسو بود.

  4. از دست برده بود خمار غمم سحر / دولت مساعد آمد و می در پیاله بود

    سحرگاه خمارِ غم مرا از پا انداخته بود؛ بخت یاری کرد و باده در پیاله بود.

  5. بر آستان میکده خون می‌خورم مدام / روزی ما ز خوان قدر این نواله بود

    بر آستانِ میکده همیشه خونِ دل می‌خورم؛ روزیِ ما از سفرهٔ تقدیر همین لقمه بود.

  6. هر کو نکاشت مهر و ز خوبی گلی نچید / در رهگذار باد نگهبان لاله بود

    هر کس مهر نکاشت و از نیکی گلی نچید، در گذرگاهِ باد نگهبانِ لاله بود (کارش بی‌حاصل بود).

  7. بر طرف گلشنم گذر افتاد وقت صبح / آن دم که کار مرغ سحر آه و ناله بود

    صبحگاه گذرم به کنارِ گلشن افتاد، همان دم که کارِ مرغِ سحر آه و ناله بود.

  8. دیدیم شعر دلکش حافظ به مدح شاه / یک بیت از این قصیده به از صد رساله بود

    شعرِ دلنشینِ حافظ را در ستایشِ شاه دیدیم؛ یک بیت از این قصیده از صد رساله بهتر بود.

  9. آن شاه تندحمله که خورشید شیرگیر / پیشش به روز معرکه کمتر غزاله بود

    آن شاهِ تندیورش که خورشیدِ شیرشکار در روزِ نبرد پیشِ او از آهوبچه‌ای کمتر بود.

تعبیر فال

خواب یا امیدی که دارید تعبیر نیکو دارد و کار به بخت بلند شما واگذار شده است. پس از سال‌ها سختی، گشایش از راهی ساده و نزدیک می‌رسد. آنچه می‌جستید همان‌جا بود که دلتان بود. عمر را بی مهر و دوستی هدر ندهید، که کاری بی‌حاصل است. هنر و کار شما دیده و ستوده خواهد شد.

درباره این غزل

غزلی که با خوابی خوش آغاز می‌شود و از این رو در فال‌ها نشانهٔ تعبیرِ نیکِ خواب دانسته می‌شود. بیتِ دوم، «چل سال رنج و غصه کشیدیم و عاقبت»، را برخی اشاره به سال‌های عمرِ شاعر دانسته‌اند، و بیتِ ششم پندی روشن دارد: بی مهر کاشتن، نگهبانیِ لاله در گذرِ باد است.

موضوع‌ها: امید و مژده · کامیابی و کار · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا