غزل ۲۱۳: گوهر مخزن اسرار همان است که بود

گوهر مخزن اسرار همان است که بود
حقهٔ مهر بدان مهر و نشان است که بود

عاشقان زمرهٔ ارباب امانت باشند
لاجرم چشم گهربار همان است که بود

از صبا پرس که ما را همه شب تا دم صبح
بوی زلف تو همان مونس جان است که بود

طالب لعل و گهر نیست وگرنه خورشید
هم‌چنان در عمل معدن و کان است که بود

کشتهٔ غمزهٔ خود را به زیارت دریاب
زانکه بیچاره همان دل‌نگران است که بود

رنگ خون دل ما را که نهان می‌داری
همچنان در لب لعل تو عیان است که بود

زلف هندوی تو گفتم که دگر ره نزند
سال‌ها رفت و بدان سیرت و سان است که بود

حافظا بازنما قصه خونابهٔ چشم
که بر این چشمه همان آب روان است که بود

معنی ابیات

  1. گوهر مخزن اسرار همان است که بود / حقهٔ مهر بدان مهر و نشان است که بود

    گوهرِ گنجینهٔ اسرار همان است که بود؛ صندوقچهٔ مهر با همان مهر و نشانی است که بود.

  2. عاشقان زمرهٔ ارباب امانت باشند / لاجرم چشم گهربار همان است که بود

    عاشقان از گروهِ امانتدارانند؛ از این رو چشمِ اشک‌افشان همان است که بود.

  3. از صبا پرس که ما را همه شب تا دم صبح / بوی زلف تو همان مونس جان است که بود

    از صبا بپرس که هر شب تا دمِ صبح، بوی زلفِ تو همان همدمِ جانِ ماست که بود.

  4. طالب لعل و گهر نیست وگرنه خورشید / هم‌چنان در عمل معدن و کان است که بود

    کسی خواهانِ لعل و گوهر نیست، وگرنه خورشید همچنان در کارِ پروردنِ معدن و کان است که بود.

  5. کشتهٔ غمزهٔ خود را به زیارت دریاب / زانکه بیچاره همان دل‌نگران است که بود

    کشتهٔ غمزهٔ خود را با دیدار دریاب، که آن بیچاره همان دل‌نگرانی است که بود.

  6. رنگ خون دل ما را که نهان می‌داری / همچنان در لب لعل تو عیان است که بود

    رنگِ خونِ دلِ ما را که پنهان می‌کنی، همچنان در لبِ لعلِ تو آشکار است که بود.

  7. زلف هندوی تو گفتم که دگر ره نزند / سال‌ها رفت و بدان سیرت و سان است که بود

    گفتم زلفِ سیاهت دیگر راه نمی‌زند؛ سال‌ها رفت و او بر همان سیرت و شیوه است که بود.

  8. حافظا بازنما قصه خونابهٔ چشم / که بر این چشمه همان آب روان است که بود

    حافظ، قصهٔ اشکِ خونین را دوباره بازگو، که بر این چشمه همان آبِ روان است که بود.

تعبیر فال

وفاداری و احساس شما همان است که بود و با گذشت زمان دگرگون نشده است. این استواری ارزشمند است، اما چشم به راه تغییر در طرف مقابل نباشید؛ او نیز همان است که بود. فرصت‌ها و نعمت‌ها همچنان هست، تنها جوینده می‌خواهد. اگر چیزی را می‌خواهید، خود در طلب آن برآیید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «همان است که بود»، دربارهٔ آنچه با گذشتِ زمان دگرگون نمی‌شود: رازِ دل، مهر، اشک و حتی شیوهٔ یار. بیتِ چهارم نکته‌ای ژرف دارد: خورشید همچنان گوهر می‌پرورد؛ کمبود از جوینده است، نه از بخشنده.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · دل‌شکستگی · آغاز دوباره

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا