غزل ۳۵۳: من ترک عشق شاهد و ساغر نمی‌کنم

من ترک عشق شاهد و ساغر نمی‌کنم
صد بار توبه کردم و دیگر نمی‌کنم

باغ بهشت و سایهٔ طوبی و قصر و حور
با خاک کوی دوست برابر نمی‌کنم

تلقین و درس اهل نظر یک اشارت است
گفتم کنایتی و مکرر نمی‌کنم

هرگز نمی‌شود ز سر خود خبر مرا
تا در میان میکده سر بر نمی‌کنم

ناصح به طعن گفت که «رو ترک عشق کن»
محتاج جنگ نیست برادر، نمی‌کنم

این تقوی‌ام تمام، که با شاهدان شهر
ناز و کرشمه بر سر منبر نمی‌کنم

حافظ! جناب پیر مغان جای دولت است
من ترک خاک‌بوسی این در نمی‌کنم

معنی ابیات

  1. من ترک عشق شاهد و ساغر نمی‌کنم / صد بار توبه کردم و دیگر نمی‌کنم

    عشقِ زیبارو و جامِ باده را رها نمی‌کنم؛ صد بار توبه کردم و دیگر توبه نمی‌کنم.

  2. باغ بهشت و سایهٔ طوبی و قصر و حور / با خاک کوی دوست برابر نمی‌کنم

    باغِ بهشت و سایهٔ درختِ طوبی و کاخ و حوریان را با خاکِ کوی دوست برابر نمی‌دانم.

  3. تلقین و درس اهل نظر یک اشارت است / گفتم کنایتی و مکرر نمی‌کنم

    آموزشِ اهلِ دل با یک اشاره است؛ من هم کنایه‌ای گفتم و تکرارش نمی‌کنم.

  4. هرگز نمی‌شود ز سر خود خبر مرا / تا در میان میکده سر بر نمی‌کنم

    تا در میانِ میکده سر برنیاورم، هرگز از حالِ خود آگاه نمی‌شوم.

  5. ناصح به طعن گفت که «رو ترک عشق کن» / محتاج جنگ نیست برادر، نمی‌کنم

    نصیحت‌گر با طعنه گفت: «برو عشق را رها کن.» برادر، نیازی به جنگ نیست؛ رها نمی‌کنم.

  6. این تقوی‌ام تمام، که با شاهدان شهر / ناز و کرشمه بر سر منبر نمی‌کنم

    همین پرهیزگاری‌ام بس که مانندِ واعظان بر سرِ منبر با زیبارویانِ شهر ناز و کرشمه نمی‌کنم.

  7. حافظ! جناب پیر مغان جای دولت است / من ترک خاک‌بوسی این در نمی‌کنم

    حافظ، آستانِ پیرِ مغان جایگاهِ بخت و دولت است؛ من بوسیدنِ خاکِ این در را رها نمی‌کنم.

تعبیر فال

تصمیم خود را گرفته‌اید و دیگر از راهی که دوست دارید بازنمی‌گردید؛ بارها خلاف آن را آزموده‌اید و سودی نداشته است. آنچه دارید را با هیچ وعده‌ای عوض نکنید. با سرزنش‌کنندگان ستیز نکنید؛ آرام بگویید نه. همین که ریاکار نیستید برای شما بس است. در جایی که بختتان باز شده بمانید.

درباره این غزل

از پرآوازه‌ترین غزل‌های رندانهٔ حافظ با ردیفِ «نمی‌کنم» که سراسر پافشاری بر راهی است که سرزنشگران نمی‌پسندند. طنزِ تندِ بیتِ ششم به واعظانِ ریاکار از مضمون‌های همیشگیِ حافظ است، و بیتِ پایانی آستانِ پیرِ مغان را بالاتر از بهشت می‌نشاند.

موضوع‌ها: عشق · امید و مژده · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا