غزل ۳۵۴: به مژگان سیه کردی هزاران رخنه در دینم

به مژگان سیه کردی هزاران رخنه در دینم
بیا کز چشم بیمارت هزاران درد برچینم

الا ای همنشین دل که یارانت برفت از یاد
مرا روزی مباد آن دم که بی یاد تو بنشینم

جهان پیر است و بی‌بنیاد از این فرهادکش فریاد
که کرد افسون و نیرنگش ملول از جان شیرینم

ز تاب آتش دوری، شدم غرق عرق چون گل
بیار ای باد شبگیری نسیمی زان عرقچینم

جهان فانی و باقی فدای شاهد و ساقی
که سلطانی عالم را طفیل عشق می‌بینم

اگر بر جای من غیری گزیند دوست، حاکم اوست
حرامم باد اگر من جان، به جای دوست بگزینم

صباح الخیر زد بلبل، کجایی ساقیا؟ برخیز
که غوغا می‌کند در سر خیال خواب دوشینم

شب رحلت هم از بستر روم در قصر حورالعین
اگر در وقت جان دادن تو باشی شمع بالینم

حدیث آرزومندی که در این نامه ثبت افتاد
همانا بی‌غلط باشد، که حافظ داد تلقینم

معنی ابیات

  1. به مژگان سیه کردی هزاران رخنه در دینم / بیا کز چشم بیمارت هزاران درد برچینم

    با مژگانِ سیاهت هزار رخنه در دین و ایمانم انداختی؛ بیا تا هزاران درد را از چشمِ خمارِ تو به جان بخرم.

  2. الا ای همنشین دل که یارانت برفت از یاد / مرا روزی مباد آن دم که بی یاد تو بنشینم

    ای همنشینِ دل که یاران را از یاد برده‌ای، مباد روزی که بی یادِ تو بنشینم.

  3. جهان پیر است و بی‌بنیاد از این فرهادکش فریاد / که کرد افسون و نیرنگش ملول از جان شیرینم

    جهان پیر و بی‌بنیاد است؛ فریاد از این فرهادکُش، که افسون و نیرنگش مرا از جانِ شیرین بیزار کرد.

  4. ز تاب آتش دوری، شدم غرق عرق چون گل / بیار ای باد شبگیری نسیمی زان عرقچینم

    از تابِ آتشِ دوری، چون گلی که شبنم بر آن نشسته غرقِ عرق شدم؛ ای بادِ سحرگاهی، نسیمی از آن عرقچینِ یار برایم بیاور.

  5. جهان فانی و باقی فدای شاهد و ساقی / که سلطانی عالم را طفیل عشق می‌بینم

    جهانِ فانی و باقی فدای زیبارو و ساقی، که پادشاهیِ عالم را در برابرِ عشق ناچیز و طفیلی می‌بینم.

  6. اگر بر جای من غیری گزیند دوست، حاکم اوست / حرامم باد اگر من جان، به جای دوست بگزینم

    اگر دوست دیگری را به جای من برگزیند، اختیار با اوست؛ اما حرامم باد اگر من جان را بر دوست برگزینم.

  7. صباح الخیر زد بلبل، کجایی ساقیا؟ برخیز / که غوغا می‌کند در سر خیال خواب دوشینم

    بلبل صبح‌به‌خیر گفت؛ ساقی کجایی؟ برخیز، که خیالِ خوابِ دیشب در سرم غوغا می‌کند.

  8. شب رحلت هم از بستر روم در قصر حورالعین / اگر در وقت جان دادن تو باشی شمع بالینم

    در شبِ مرگ، اگر تو شمعِ بالینم باشی، از بستر یکسره به کاخِ حوریانِ بهشت می‌روم.

  9. حدیث آرزومندی که در این نامه ثبت افتاد / همانا بی‌غلط باشد، که حافظ داد تلقینم

    سخنِ آرزومندی که در این نامه نوشته شد بی‌گمان درست است، چون حافظ خود آن را به من آموخت.

تعبیر فال

دل و باور شما را کسی برده و یادش لحظه‌ای از شما جدا نمی‌شود، هرچند او دوستان را از یاد برده است. از نیرنگ‌های دنیا خسته‌اید و جز مهر چیزی را ارزشمند نمی‌بینید. حتی اگر او دیگری را برگزیند، شما از او دست نمی‌کشید. بودن او در کنارتان در سخت‌ترین لحظه برای شما همه چیز است. آنچه در دل دارید راست و بی‌خطاست.

درباره این غزل

غزلی عاشقانه که در آن عاشق جهانِ فانی و باقی را فدای عشق می‌کند. بیتِ سوم با «فرهادکُش» و «جانِ شیرین» به داستانِ فرهاد و شیرین اشاره دارد. وفاداریِ بی‌چشمداشت، حتی اگر دوست دیگری را برگزیند، مضمونِ اصلیِ غزل است.

موضوع‌ها: عشق · زیبایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا