غزل ۵۲: روزگاری‌ست که سودای بتان، دین من است

روزگاری‌ست که سودای بتان، دین من است
غم این کار‌، نشاط دل غمگین من است

دیدن روی تو را دیده‌ی جان‌بین باید
وین کجا مرتبه‌ی چشم جهان‌بین من است؟

یار من باش که زیب فلک و زینت دهر
از مه روی تو و اشک چو پروین من است

تا مرا عشق تو، تعلیم سخن‌گفتن کرد
خلق را ورد زبان، مدحت و تحسین من است

دولت فقر خدایا به من ارزانی دار
کاین کرامت، سبب حشمت و تمکین من است

واعظ شحنه‌شناس، این عظمت گو مفروش
زان که منزلگه سلطان، دل مسکین من است

یا رب این کعبه‌ی مقصود، تماشاگه کیست؟
که مغیلان طریقش، گل و نسرین من است

«حافظ» از حشمت پرویز، دگر، قصه مخوان
که لبش، جرعه‌کش خسرو شیرین من است

معنی ابیات

  1. روزگاری‌ست که سودای بتان، دین من است / غم این کار‌، نشاط دل غمگین من است

    روزگاری است که سودای زیبارویان دینِ من است؛ غمِ این کار شادیِ دلِ غمگینِ من است.

  2. دیدن روی تو را دیده‌ی جان‌بین باید / وین کجا مرتبه‌ی چشم جهان‌بین من است؟

    دیدنِ روی تو چشمی جان‌بین می‌خواهد، و این کجا در حدِ چشمِ جهان‌بینِ من است؟

  3. یار من باش که زیب فلک و زینت دهر / از مه روی تو و اشک چو پروین من است

    یارِ من باش، که زیورِ آسمان و آرایشِ روزگار از ماهِ روی تو و اشکِ پروین‌گونِ من است.

  4. تا مرا عشق تو، تعلیم سخن‌گفتن کرد / خلق را ورد زبان، مدحت و تحسین من است

    از وقتی عشقِ تو سخن گفتن را به من آموخت، ستایش و آفرینِ من وِردِ زبانِ مردم است.

  5. دولت فقر خدایا به من ارزانی دار / کاین کرامت، سبب حشمت و تمکین من است

    خدایا، دولتِ فقر را به من ارزانی دار، که این کرامت مایهٔ شکوه و آبروی من است.

  6. واعظ شحنه‌شناس، این عظمت گو مفروش / زان که منزلگه سلطان، دل مسکین من است

    ای واعظِ داروغه‌شناس، این‌همه بزرگی مفروش، که منزلگاهِ سلطان دلِ بیچارهٔ من است.

  7. یا رب این کعبه‌ی مقصود، تماشاگه کیست؟ / که مغیلان طریقش، گل و نسرین من است

    خدایا، این کعبهٔ مقصود تماشاگهِ کیست، که خارهای مغیلانِ راهش گل و نسرینِ من است؟

  8. «حافظ» از حشمت پرویز، دگر، قصه مخوان / که لبش، جرعه‌کش خسرو شیرین من است

    حافظ، دیگر از شکوهِ خسرو پرویز قصه مخوان، که لبش جرعه‌نوشِ خسروِ شیرینِ من است.

تعبیر فال

دیرزمانی است که دل به عشقی سپرده‌اید و غم آن برایتان شیرین است. همین عشق زبان شما را گشوده و نزد مردم عزیزتان کرده است. به قناعت و بی‌نیازی خود ببالید، نه به جاه دیگران. سختی‌های راهی که در پیش دارید به چشمتان آسان می‌آید؛ با همین شوق پیش بروید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «من است». بیتِ چهارم، «تا مرا عشقِ تو تعلیمِ سخن‌گفتن کرد»، عشق را آموزگارِ شعرِ حافظ می‌داند، و بیتِ ششم پاسخی بلند به واعظ است: منزلگاهِ سلطانِ حقیقت دلِ درویش است. بیتِ پایانی با نامِ «خسرو» و «شیرین» بازی می‌کند.

موضوع‌ها: عشق · پول و دارایی · زیبایی · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا