غزل ۲۳۳: دست از طلب ندارم تا کام من برآید

دست از طلب ندارم تا کام من برآید
یا تن رسد به جانان یا جان ز تن برآید

بگشای تربتم را بعد از وفات و بنگر
کز آتش درونم دود از کفن برآید

بنمای رخ که خلقی واله شوند و حیران
بگشای لب که فریاد از مرد و زن برآید

جان بر لب است و حسرت در دل که از لبانش
نگرفته هیچ کامی جان از بدن برآید

از حسرت دهانش آمد به تنگ جانم
خود کام تنگدستان کی زان دهن برآید

گویند ذکر خیرش در خیل عشقبازان
هر جا که نام حافظ در انجمن برآید

معنی ابیات

  1. دست از طلب ندارم تا کام من برآید / یا تن رسد به جانان یا جان ز تن برآید

    دست از جست‌وجو برنمی‌دارم تا کامم برآید؛ یا تن به جانان می‌رسد یا جان از تن بیرون می‌آید.

  2. بگشای تربتم را بعد از وفات و بنگر / کز آتش درونم دود از کفن برآید

    پس از مرگم گورم را بگشا و ببین که از آتشِ درونم دود از کفن برمی‌خیزد.

  3. بنمای رخ که خلقی واله شوند و حیران / بگشای لب که فریاد از مرد و زن برآید

    رخ بنما تا مردم شیدا و حیران شوند؛ لب بگشا تا فریاد از مرد و زن برآید.

  4. جان بر لب است و حسرت در دل که از لبانش / نگرفته هیچ کامی جان از بدن برآید

    جان بر لب است و حسرت در دل، که از لبانش هیچ کامی نگرفته، جان از بدن بیرون برود.

  5. از حسرت دهانش آمد به تنگ جانم / خود کام تنگدستان کی زان دهن برآید

    از حسرتِ دهانِ (تنگِ) او جانم به تنگ آمد؛ خود کامِ تنگدستان کی از آن دهان برمی‌آید؟

  6. گویند ذکر خیرش در خیل عشقبازان / هر جا که نام حافظ در انجمن برآید

    می‌گویند هر جا نامِ حافظ در انجمنی برده شود، در میانِ عاشقان یادِ خیرش می‌کنند.

تعبیر فال

عزم شما جدی است و تا رسیدن به مقصود دست برنمی‌دارید؛ همین پایداری مایهٔ نام نیک شما خواهد بود. آتشی که در درون دارید پنهان‌شدنی نیست. اما آنچه می‌خواهید دیر و دشوار به دست می‌آید، پس خود را برای راهی دراز آماده کنید و تاب بیاورید.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ نخستش از پرآوازه‌ترین بیت‌های عزم و پایداری در شعرِ فارسی است: «دست از طلب ندارم تا کامِ من برآید / یا تن رسد به جانان یا جان ز تن برآید». بیتِ دوم تصویری اغراق‌آمیز و ماندگار از آتشِ عشق دارد که حتی از کفن دود برمی‌آورد.

موضوع‌ها: صبر

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا