غزل ۸: ساقیا برخیز و درده جام را
ساقیا برخیز و درده جام را
خاک بر سر کن غم ایام را
ساغر می بر کفم نه تا ز بر
برکشم این دلق ازرقفام را
گرچه بدنامیست نزد عاقلان
ما نمیخواهیم ننگ و نام را
باده درده چند از این باد غرور
خاک بر سر، نفس نافرجام را
دود آه سینهٔ نالان من
سوخت این افسردگان خام را
محرم راز دل شیدای خود
کس نمیبینم ز خاص و عام را
با دلارامی مرا خاطر خوش است
کز دلم یک باره برد آرام را
ننگرد دیگر به سرو اندر چمن
هرکه دید آن سرو سیماندام را
صبر کن حافظ به سختی روز و شب
عاقبت روزی بیابی کام را
معنی ابیات
ساقیا برخیز و درده جام را / خاک بر سر کن غم ایام را
ای ساقی، برخیز و جام را بده؛ خاک بر سرِ غمِ روزگار کن.
ساغر می بر کفم نه تا ز بر / برکشم این دلق ازرقفام را
جامِ باده را بر دستم بگذار تا این خرقهٔ کبودرنگ (نشانِ زهدِ ریایی) را از تن بیرون کنم.
گرچه بدنامیست نزد عاقلان / ما نمیخواهیم ننگ و نام را
هرچند نزدِ عاقلان بدنامی است، ما ننگ و نام را نمیخواهیم.
باده درده چند از این باد غرور / خاک بر سر، نفس نافرجام را
باده بده؛ تا کی از این بادِ غرور؟ خاک بر سرِ نفسِ بدعاقبت.
دود آه سینهٔ نالان من / سوخت این افسردگان خام را
دودِ آهِ سینهٔ نالانِ من این افسردگانِ خام را سوزاند.
محرم راز دل شیدای خود / کس نمیبینم ز خاص و عام را
از خاص و عام، کسی را محرمِ رازِ دلِ شیدای خود نمیبینم.
با دلارامی مرا خاطر خوش است / کز دلم یک باره برد آرام را
دلم با دلارامی خوش است که یکباره آرام را از دلم برد.
ننگرد دیگر به سرو اندر چمن / هرکه دید آن سرو سیماندام را
هر کس آن سروِ سیماندام را دید، دیگر در چمن به سرو نگاه نمیکند.
صبر کن حافظ به سختی روز و شب / عاقبت روزی بیابی کام را
حافظ، شب و روز در سختی صبر کن؛ سرانجام روزی به کام میرسی.
تعبیر فال
غم روزگار را کنار بگذارید و از ظاهرسازی و غرور دست بکشید. در این روزها کسی را محرم راز خود نمیبینید و دلتان بیقرار است، اما نگران حرف مردم نباشید. سختی امروز گذراست. شب و روز صبر کنید؛ سرانجام روزی به کام دل خواهید رسید.
- نیت کلی: سختیِ امروز گذراست؛ صبر کنید، سرانجام به کام میرسید.
- عشق: دلتان بیقرار است و کسی را محرمِ راز نمیبینید؛ نگرانِ حرفِ مردم نباشید.
- کار: از غرور و ظاهرسازی دست بکشید و شب و روز پایدار بمانید.
- سفر: سفری پس از دورهای سخت، شادی میآورد.
درباره این غزل
از غزلهای آغازینِ دیوان، با بیتِ پایانیِ پرنقلِ «صبر کن حافظ به سختی روز و شب / عاقبت روزی بیابی کام را». غزل از رها کردنِ غمِ روزگار و نام و ننگ آغاز میشود و با وعدهٔ رسیدن به کام پس از شکیبایی پایان مییابد.
موضوعها: عشق · صبر · معنویت و عرفان
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز