غزل ۹: رونق عهد شباب است دگر بستان را

رونق عهد شباب است دگر بستان را
می‌رسد مژدهٔ گل بلبل خوش‌الحان را

ای صبا گر به جوانان چمن باز رسی
خدمت ما برسان سرو و گل و ریحان را

گر چنین جلوه کند مغبچهٔ باده‌فروش
خاک‌روب در میخانه کنم مژگان را

ای که بر مه کشی از عنبر سارا چوگان
مضطرب‌حال مگردان، من سرگردان را

ترسم این قوم که بر دردکشان می‌خندند
در سر کار خرابات کنند ایمان را

یار مردان خدا باش که در کشتی نوح
هست خاکی که به آبی نخرد طوفان را

برو از خانهٔ گردون به در و نان مطلب
کآن سیه‌کاسه در آخر بکشد مهمان را

هر که را خوابگه آخر مشتی خاک است
گو چه حاجت که به افلاک کشی ایوان را

ماه کنعانی من! مسند مصر آن تو شد
وقت آن است که بدرود کنی زندان را

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی
دام تزویر مکن چون دگران قرآن را

معنی ابیات

  1. رونق عهد شباب است دگر بستان را / می‌رسد مژدهٔ گل بلبل خوش‌الحان را

    دوباره بستان را رونقِ روزگارِ جوانی است؛ مژدهٔ گل به بلبلِ خوش‌آواز می‌رسد.

  2. ای صبا گر به جوانان چمن باز رسی / خدمت ما برسان سرو و گل و ریحان را

    ای صبا، اگر باز به جوانانِ چمن رسیدی، خدمتِ ما را به سرو و گل و ریحان برسان.

  3. گر چنین جلوه کند مغبچهٔ باده‌فروش / خاک‌روب در میخانه کنم مژگان را

    اگر مغبچهٔ باده‌فروش این‌گونه جلوه کند، مژگانم را جاروبِ درِ میخانه می‌کنم.

  4. ای که بر مه کشی از عنبر سارا چوگان / مضطرب‌حال مگردان، من سرگردان را

    ای که از عنبرِ خالص (زلف) چوگانی بر ماه (چهره) می‌کشی، منِ سرگردان را پریشان‌حال مکن.

  5. ترسم این قوم که بر دردکشان می‌خندند / در سر کار خرابات کنند ایمان را

    می‌ترسم این گروه که بر دُردنوشان می‌خندند، سرانجام ایمانشان را بر سرِ کارِ خرابات بگذارند.

  6. یار مردان خدا باش که در کشتی نوح / هست خاکی که به آبی نخرد طوفان را

    یارِ مردانِ خدا باش، که در کشتیِ نوح خاکی هست که طوفان را به آبی نمی‌خرد.

  7. برو از خانهٔ گردون به در و نان مطلب / کآن سیه‌کاسه در آخر بکشد مهمان را

    از خانهٔ آسمان بیرون رو و نان مخواه، که آن سیه‌کاسه (بخیل) سرانجام مهمان را می‌کشد.

  8. هر که را خوابگه آخر مشتی خاک است / گو چه حاجت که به افلاک کشی ایوان را

    به کسی که خوابگاهِ آخرش مشتی خاک است، بگو چه نیازی است که ایوان را به آسمان برسانی؟

  9. ماه کنعانی من! مسند مصر آن تو شد / وقت آن است که بدرود کنی زندان را

    ای ماهِ کنعانیِ من، مسندِ مصر از آنِ تو شد؛ وقتِ آن است که با زندان بدرود کنی.

  10. حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی / دام تزویر مکن چون دگران قرآن را

    حافظ، باده بنوش و رندی کن و خوش باش، اما مانندِ دیگران قرآن را دامِ فریب مکن.

تعبیر فال

روزگار تازه‌ای آغاز می‌شود و خبر خوشی در راه است. دوران تنگنا رو به پایان است و جایگاهی بهتر در انتظار شماست. به دنیا دل نبندید و از آن چشم سخاوت نداشته باشید؛ با مردم نیک همنشین شوید. شاد باشید، اما از ریا و فریب دیگران بپرهیزید.

درباره این غزل

غزلی بهاری که بیتِ نهمش به داستانِ یوسف اشاره دارد که از زندان به مسندِ مصر رسید، و از این رو در فال‌ها نویدِ رهایی دانسته می‌شود. بیتِ پایانی از پرنقل‌ترین بیت‌های حافظ است: «دامِ تزویر مکن چون دگران قرآن را».

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · آغاز دوباره · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا