غزل ۲۹۱: ما آزمودهایم در این شهر بخت خویش
ما آزمودهایم در این شهر بخت خویش
بیرون کشید باید از این ورطه رخت خویش
از بس که دست میگزم و آه میکشم
آتش زدم چو گل به تن لخت لخت خویش
دوشم ز بلبلی چه خوش آمد که میسرود
گل گوش پهن کرده ز شاخ درخت خویش
کای دل تو شاد باش که آن یار تندخو
بسیار تند روی نشیند ز بخت خویش
خواهی که سخت و سست جهان بر تو بگذرد
بگذر ز عهد سست و سخنهای سخت خویش
وقت است کز فراق تو وز سوز اندرون
آتش درافکنم به همه رخت و پخت خویش
ای حافظ ار مراد میسر شدی مدام
جمشید نیز دور نماندی ز تخت خویش
معنی ابیات
ما آزمودهایم در این شهر بخت خویش / بیرون کشید باید از این ورطه رخت خویش
ما در این شهر بختِ خود را آزمودهایم؛ باید بارِ خود را از این گرداب بیرون کشید.
از بس که دست میگزم و آه میکشم / آتش زدم چو گل به تن لخت لخت خویش
از بس دست میگزم و آه میکشم، مانندِ گل بر تنِ پارهپارهٔ خود آتش زدم.
دوشم ز بلبلی چه خوش آمد که میسرود / گل گوش پهن کرده ز شاخ درخت خویش
دیشب از بلبلی چه خوش آمد که میسرود و گل از شاخهٔ درختش گوش گشوده بود:
کای دل تو شاد باش که آن یار تندخو / بسیار تند روی نشیند ز بخت خویش
که ای دل، تو شاد باش، که آن یارِ تندخو بسیار با چهرهٔ تند از بختِ خود مینشیند (زیان میبیند).
خواهی که سخت و سست جهان بر تو بگذرد / بگذر ز عهد سست و سخنهای سخت خویش
اگر میخواهی سخت و سستِ جهان بر تو بگذرد، از پیمانِ سست و سخنهای سختِ خود بگذر.
وقت است کز فراق تو وز سوز اندرون / آتش درافکنم به همه رخت و پخت خویش
وقت است که از فراقِ تو و سوزِ درون، آتش به همهٔ رخت و پختِ خود بیندازم.
ای حافظ ار مراد میسر شدی مدام / جمشید نیز دور نماندی ز تخت خویش
ای حافظ، اگر مراد همیشه میسر میشد، جمشید هم از تختِ خود دور نمیماند.
تعبیر فال
در جایی که هستید بخت خود را آزمودهاید و نتیجه نگرفتهاید؛ شاید وقت رفتن و آغازی تازه باشد. پشیمانی و افسوس، تنها خود شما را میسوزاند. کسی که با شما تندی کرده، خود زیان میبیند. اگر میخواهید روزگار آسان بگذرد، سستپیمانی و درشتگویی را کنار بگذارید. بدانید که هیچکس همیشه به مراد نمیرسد.
- نیت کلی: بدانید که هیچ کس همیشه به مراد نمیرسد؛ پشیمانی و افسوس تنها خودتان را میسوزاند.
- عشق: کسی که با شما تندی کرده، خود زیان میبیند؛ شاد باشید و تلافی نکنید.
- کار: اگر میخواهید روزگار آسان بگذرد، سستپیمانی و درشتگویی را کنار بگذارید.
- سفر: در جایی که هستید بختِ خود را آزمودهاید و نتیجه نگرفتهاید؛ شاید وقتِ رفتن و آغازی تازه باشد.
درباره این غزل
غزلی که بیتِ نخستش تصمیمِ کوچ را میگوید: «ما آزمودهایم در این شهر بختِ خویش / بیرون کشید باید از این ورطه رختِ خویش». بیتِ پنجم پندی پرمعناست: سختی و سستیِ جهان آسان میگذرد اگر از پیمانِ سست و سخنِ سخت بگذری.
موضوعها: بخت و دگرگونی روزگار · کامیابی و کار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز