غزل ۲۹۱: ما آزموده‌ایم در این شهر بخت خویش

ما آزموده‌ایم در این شهر بخت خویش
بیرون کشید باید از این ورطه رخت خویش

از بس که دست می‌گزم و آه می‌کشم
آتش زدم چو گل به تن لخت لخت خویش

دوشم ز بلبلی چه خوش آمد که می‌سرود
گل گوش پهن کرده ز شاخ درخت خویش

کای دل تو شاد باش که آن یار تندخو
بسیار تند روی نشیند ز بخت خویش

خواهی که سخت و سست جهان بر تو بگذرد
بگذر ز عهد سست و سخن‌های سخت خویش

وقت است کز فراق تو وز سوز اندرون
آتش درافکنم به همه رخت و پخت خویش

ای حافظ ار مراد میسر شدی مدام
جمشید نیز دور نماندی ز تخت خویش

معنی ابیات

  1. ما آزموده‌ایم در این شهر بخت خویش / بیرون کشید باید از این ورطه رخت خویش

    ما در این شهر بختِ خود را آزموده‌ایم؛ باید بارِ خود را از این گرداب بیرون کشید.

  2. از بس که دست می‌گزم و آه می‌کشم / آتش زدم چو گل به تن لخت لخت خویش

    از بس دست می‌گزم و آه می‌کشم، مانندِ گل بر تنِ پاره‌پارهٔ خود آتش زدم.

  3. دوشم ز بلبلی چه خوش آمد که می‌سرود / گل گوش پهن کرده ز شاخ درخت خویش

    دیشب از بلبلی چه خوش آمد که می‌سرود و گل از شاخهٔ درختش گوش گشوده بود:

  4. کای دل تو شاد باش که آن یار تندخو / بسیار تند روی نشیند ز بخت خویش

    که ای دل، تو شاد باش، که آن یارِ تندخو بسیار با چهرهٔ تند از بختِ خود می‌نشیند (زیان می‌بیند).

  5. خواهی که سخت و سست جهان بر تو بگذرد / بگذر ز عهد سست و سخن‌های سخت خویش

    اگر می‌خواهی سخت و سستِ جهان بر تو بگذرد، از پیمانِ سست و سخن‌های سختِ خود بگذر.

  6. وقت است کز فراق تو وز سوز اندرون / آتش درافکنم به همه رخت و پخت خویش

    وقت است که از فراقِ تو و سوزِ درون، آتش به همهٔ رخت و پختِ خود بیندازم.

  7. ای حافظ ار مراد میسر شدی مدام / جمشید نیز دور نماندی ز تخت خویش

    ای حافظ، اگر مراد همیشه میسر می‌شد، جمشید هم از تختِ خود دور نمی‌ماند.

تعبیر فال

در جایی که هستید بخت خود را آزموده‌اید و نتیجه نگرفته‌اید؛ شاید وقت رفتن و آغازی تازه باشد. پشیمانی و افسوس، تنها خود شما را می‌سوزاند. کسی که با شما تندی کرده، خود زیان می‌بیند. اگر می‌خواهید روزگار آسان بگذرد، سست‌پیمانی و درشت‌گویی را کنار بگذارید. بدانید که هیچ‌کس همیشه به مراد نمی‌رسد.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ نخستش تصمیمِ کوچ را می‌گوید: «ما آزموده‌ایم در این شهر بختِ خویش / بیرون کشید باید از این ورطه رختِ خویش». بیتِ پنجم پندی پرمعناست: سختی و سستیِ جهان آسان می‌گذرد اگر از پیمانِ سست و سخنِ سخت بگذری.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · کامیابی و کار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا