غزل ۱۹۰: کلک مشکین تو، روزی که ز ما یاد کند

کلک مشکین تو، روزی که ز ما یاد کند
ببرد اجر دو صد بنده که آزاد کند

قاصد منزل سلمی که سلامت بادش
چه شود، گر به سلامی، دل ما، شاد کند؟

امتحان کن! که بسی گنج مرادت بدهند
گر خرابی چو مرا، لطف تو، آباد کند

یا رب! اندر دل آن خسرو شیرین انداز
که به رحمت، گذری بر سر فرهاد کند!

شاه را به بود از طاعت صدساله و زهد
قدر یک ساعته عمری که در او، داد کند

حالیا، عشوهٔ ناز تو، ز بنیادم برد
تا دگرباره، حکیمانه، چه بنیاد کند

گوهر پاک تو از مدحت ما مستغنی‌ست
فکر مشاطه، چه با حسن خداداد کند؟

ره نبردیم به مقصود خود اندر شیراز
خرم آن روز که «حافظ»، ره بغداد کند

معنی ابیات

  1. کلک مشکین تو، روزی که ز ما یاد کند / ببرد اجر دو صد بنده که آزاد کند

    روزی که قلمِ مشکینِ تو از ما یاد کند، پاداشِ آزاد کردنِ دویست بنده را می‌برد.

  2. قاصد منزل سلمی که سلامت بادش / چه شود، گر به سلامی، دل ما، شاد کند؟

    پیک‌رسانِ منزلِ سلمی، که سلامت باد، چه می‌شود اگر با سلامی دلِ ما را شاد کند؟

  3. امتحان کن! که بسی گنج مرادت بدهند / گر خرابی چو مرا، لطف تو، آباد کند

    بیازمای، که گنج‌های مرادِ بسیار به تو می‌دهند، اگر لطفِ تو ویرانه‌ای چون مرا آباد کند.

  4. یا رب! اندر دل آن خسرو شیرین انداز / که به رحمت، گذری بر سر فرهاد کند!

    خدایا، در دلِ آن خسروِ شیرین (معشوق) بینداز که از سرِ رحمت گذری بر سرِ فرهاد کند.

  5. شاه را به بود از طاعت صدساله و زهد / قدر یک ساعته عمری که در او، داد کند

    برای شاه، یک ساعت از عمر که در آن دادگری کند، از صد سال عبادت و پرهیز بهتر است.

  6. حالیا، عشوهٔ ناز تو، ز بنیادم برد / تا دگرباره، حکیمانه، چه بنیاد کند

    اکنون عشوهٔ نازِ تو بنیادم را برانداخت؛ تا دوباره، حکیمانه، چه بنیادی بنهد.

  7. گوهر پاک تو از مدحت ما مستغنی‌ست / فکر مشاطه، چه با حسن خداداد کند؟

    گوهرِ پاکِ تو از ستایشِ ما بی‌نیاز است؛ اندیشهٔ آرایشگر با زیباییِ خدادادی چه می‌تواند بکند؟

  8. ره نبردیم به مقصود خود اندر شیراز / خرم آن روز که «حافظ»، ره بغداد کند

    در شیراز به مقصودِ خود راه نبردیم؛ خوشا روزی که حافظ راهِ بغداد را در پیش گیرد.

تعبیر فال

چشم‌به‌راه پیام یا عنایتی از کسی هستید که کاری از دستش برمی‌آید؛ امید داشته باشید، زیرا مهربانی او برایش آسان و برای شما کارساز است. اگر خود در جایگاه توانایی هستید، یک ساعت دادگری از سال‌ها عبادت برتر است. اگر در اینجا به مقصود نمی‌رسید، شاید وقت آن باشد که راه و جای تازه‌ای را بیازمایید.

درباره این غزل

غزلی خطاب به بزرگی که حافظ از او یاد و نامه چشم دارد. بیتِ پنجم پندی پرآوازه به فرمانرواست: یک ساعت دادگری از صد سال طاعت بهتر است. بیتِ پایانی آرزوی سفر به بغداد را دارد، و برخی آن را اشاره به دعوتِ فرمانروایانِ آن دیار دانسته‌اند.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · کامیابی و کار · پول و دارایی · زیبایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا