غزل ۱۸۹: طایر دولت اگر باز گذاری بکند

طایر دولت اگر باز گذاری بکند
یار بازآید و با وصل، قراری بکند

دیده را دستگه در و گهر، گرچه نماند
بخورد خونی و تدبیر نثاری بکند

دوش گفتم: «بکند لعل لبش، چارهٔ من؟»
هاتف غیب، ندا داد که: «آری! بکند»

کس نیارد بر او دم زند از قصهٔ ما
مگرش باد صبا گوش، گذاری بکند

داده‌ام باز نظر را به تذروی، پرواز
بازخواند مگرش نقش و شکاری بکند

شهر، خالی‌ست ز عشاق؛ بود کز طرفی
مردی از خویش برون آید و کاری بکند

کو کریمی که ز بزم طربش، غم‌زده‌ای
جرعه‌ای درکشد و دفع خماری بکند؟

یا وفا، یا خبر وصل تو، یا مرگ رقیب
بود آیا که فلک، زین دو سه، کاری بکند؟

«حافظا»! گر نروی از در او، هم روزی
گذری بر سرت از گوشه کناری بکند

معنی ابیات

  1. طایر دولت اگر باز گذاری بکند / یار بازآید و با وصل، قراری بکند

    اگر پرندهٔ بخت بار دیگر گذری کند، یار بازمی‌آید و با وصل آرام می‌گیرد.

  2. دیده را دستگه در و گهر، گرچه نماند / بخورد خونی و تدبیر نثاری بکند

    هرچند دیده دیگر مایهٔ مروارید و گوهر (اشک) ندارد، خونی می‌خورد و برای نثار چاره‌ای می‌اندیشد.

  3. دوش گفتم: «بکند لعل لبش، چارهٔ من؟» / هاتف غیب، ندا داد که: «آری! بکند»

    دیشب گفتم: آیا لبِ لعلش چارهٔ مرا می‌کند؟ هاتفِ غیب ندا داد: آری، می‌کند.

  4. کس نیارد بر او دم زند از قصهٔ ما / مگرش باد صبا گوش، گذاری بکند

    کسی جرئت ندارد نزدِ او از قصهٔ ما دم بزند، مگر بادِ صبا گذری به گوشش کند.

  5. داده‌ام باز نظر را به تذروی، پرواز / بازخواند مگرش نقش و شکاری بکند

    بازِ نگاهم را به سوی کبکی به پرواز درآورده‌ام؛ شاید نقش او را بازخواند و شکاری کند.

  6. شهر، خالی‌ست ز عشاق؛ بود کز طرفی / مردی از خویش برون آید و کاری بکند

    شهر از عاشقان خالی است؛ شاید از گوشه‌ای مردی از خود بیرون آید و کاری بکند.

  7. کو کریمی که ز بزم طربش، غم‌زده‌ای / جرعه‌ای درکشد و دفع خماری بکند؟

    کجاست بزرگواری که غمزده‌ای از بزمِ شادی‌اش جرعه‌ای بنوشد و خماری را برطرف کند؟

  8. یا وفا، یا خبر وصل تو، یا مرگ رقیب / بود آیا که فلک، زین دو سه، کاری بکند؟

    یا وفا، یا خبرِ وصلِ تو، یا مرگِ رقیب؛ آیا آسمان از این دو سه کار، کاری خواهد کرد؟

  9. «حافظا»! گر نروی از در او، هم روزی / گذری بر سرت از گوشه کناری بکند

    حافظ، اگر از درِ او نروی، روزی از گوشه‌وکناری بر سرت گذری خواهد کرد.

تعبیر فال

بخت دوباره به شما رو خواهد کرد و آن‌که رفته بازمی‌گردد. پاسخ پرسش دلتان «آری» است. کسی پیام شما را نمی‌رساند؛ خود باید پایدار بمانید و از آن در نروید. در این میان، منتظر جوانمردی دیگران نمانید و خودتان قدمی بردارید. پایداری شما سرانجام دیده خواهد شد.

درباره این غزل

غزلی امیدبخش که بیتِ سومش بسیار در فال‌ها نقل می‌شود: «دوش گفتم بکند لعلِ لبش چارهٔ من / هاتفِ غیب ندا داد که آری بکند». بیتِ ششم، «شهر خالی‌ست ز عشاق، بود کز طرفی / مردی از خویش برون آید و کاری بکند»، دعوتی به همت است.

موضوع‌ها: امید و مژده · صبر · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا