غزل ۴۰۸: ای آفتاب آینه دار جمال تو

ای آفتاب آینه دار جمال تو
مشک سیاه مجمره گردان خال تو

صحن سرای دیده بشستم ولی چه سود
ک‌این گوشه نیست درخور خیل خیال تو

در اوج ناز و نعمتی ای پادشاه حسن
یا رب مباد تا به قیامت زوال تو

مطبوعتر ز نقش تو صورت نبست باز
طغرانویس ابروی مشکین مثال تو

در چین زلفش ای دل مسکین چگونه‌ای
کآشفته گفت باد صبا شرح حال تو

برخاست بوی گل ز در آشتی درآی
ای نوبهار ما رخ فرخنده فال تو

تا آسمان ز حلقه به گوشان ما شود
کو عشوه‌ای ز ابروی همچون هلال تو

تا پیش بخت بازروم تهنیت کنان
کو مژده‌ای ز مقدم عید وصال تو

این نقطه سیاه که آمد مدار نور
عکسیست در حدیقه بینش ز خال تو

در پیش شاه عرض کدامین جفا کنم
شرح نیازمندی خود یا ملال تو

حافظ در این کمند سر سرکشان بسیست
سودای کج مپز که نباشد مجال تو

معنی ابیات

  1. ای آفتاب آینه دار جمال تو / مشک سیاه مجمره گردان خال تو

    ای که آفتاب آینه‌دارِ جمالِ توست، و مشکِ سیاه مجمرگردانِ خالِ تو.

  2. صحن سرای دیده بشستم ولی چه سود / ک‌این گوشه نیست درخور خیل خیال تو

    صحنِ سرای دیده را شستم، اما چه سود، که این گوشه درخورِ لشکرِ خیالِ تو نیست.

  3. در اوج ناز و نعمتی ای پادشاه حسن / یا رب مباد تا به قیامت زوال تو

    ای پادشاهِ زیبایی، در اوجِ ناز و نعمتی؛ خدایا، تا قیامت زوالی برایت مباد.

  4. مطبوعتر ز نقش تو صورت نبست باز / طغرانویس ابروی مشکین مثال تو

    طغرانویسِ ابروی مشکینِ تو، دیگر صورتی دلپسندتر از نقشِ تو نبست.

  5. در چین زلفش ای دل مسکین چگونه‌ای / کآشفته گفت باد صبا شرح حال تو

    ای دلِ بیچاره، در چینِ زلفِ او چگونه‌ای؟ که بادِ صبا شرحِ حالِ تو را آشفته گفت.

  6. برخاست بوی گل ز در آشتی درآی / ای نوبهار ما رخ فرخنده فال تو

    بوی گل برخاست؛ از درِ آشتی درآی، ای نوبهارِ ما، ای که رخت فالِ فرخنده دارد.

  7. تا آسمان ز حلقه به گوشان ما شود / کو عشوه‌ای ز ابروی همچون هلال تو

    تا آسمان از حلقه‌به‌گوشانِ ما شود، کجاست عشوه‌ای از ابروی هلال‌مانندِ تو؟

  8. تا پیش بخت بازروم تهنیت کنان / کو مژده‌ای ز مقدم عید وصال تو

    تا تهنیت‌گویان پیشِ بخت بروم، کجاست مژده‌ای از آمدنِ عیدِ وصالِ تو؟

  9. این نقطه سیاه که آمد مدار نور / عکسیست در حدیقه بینش ز خال تو

    این نقطهٔ سیاه که مدارِ نور شد (مردمکِ چشم)، بازتابی از خالِ تو در باغِ بینش است.

  10. در پیش شاه عرض کدامین جفا کنم / شرح نیازمندی خود یا ملال تو

    پیشِ شاه کدام جفا را عرضه کنم؟ شرحِ نیازمندیِ خود را یا ملالِ تو را؟

  11. حافظ در این کمند سر سرکشان بسیست / سودای کج مپز که نباشد مجال تو

    حافظ، در این کمند سرِ سرکشانِ بسیار است؛ سودای کج مپز، که جای تو نیست.

تعبیر فال

به کسی بلندپایه و بسیار دوست‌داشتنی دل بسته‌اید و خود را شایستهٔ او نمی‌دانید. نشانه‌های آشتی و گشایش پیدا شده است؛ در را باز بگذارید. منتظر خبری خوش هستید و ممکن است برسد. با این همه واقع‌بین باشید: بسیاری خواهان همین‌اند و نباید خیال‌های دور بپرورید. نیاز خود را ساده و بی‌گله بگویید.

درباره این غزل

غزلی در ستایشِ زیباییِ یار که بیتِ ششمش دعوتی بهاری به آشتی است: «برخاست بوی گل، ز درِ آشتی درآی / ای نوبهارِ ما رخِ فرخنده‌فالِ تو». بیتِ نهم تصویری ظریف دارد: مردمکِ چشم بازتابِ خالِ یار است.

موضوع‌ها: امید و مژده · صبر · زیبایی · آغاز دوباره · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا